تابناک/حسین بشیری: تغییر کاربری زمین به معنای تغییر شیوه استفاده و بهره برداری از زمین است؛ بنابراین تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها اقدامی است که مانع از بهره برداری و استمرار کشاورزی این گونه اراضی شود و برای نخستین بار در سال ۱۳۴۰ و با تصویب قانون اصلاحات اراضی ردپای حفاظت از این گونه اراضی در نظام حقوقی ایران دیده شد. اولین باری که به طور خاص به بحث تغییر کاربری اراضی زراعی و باغ ها پرداخته و برای آن وجهه کیفری در نظر گرفته شد، تصویب قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و باغ ها در سال ۱۳۷۴ بود.
این قانون در سال ۱۳۸۵ بازنگری شد و تغییر کاربری را به سه نوع مجاز ضروری و غیر مجاز تقسیم کرد.
تغییر کاربری در محدوده شهری و غیر شهری
تعیین و تغییر کاربری املاک واقع در محدوده شهری بر مبنای ماده ۵ قانون تاسیس کمیسیون پس از مطالعات فراوان و با استفاده از تجربیات شرکت های مشاور ذی صلاح شورای عالی شهرسازی و معماری ایران، بر عهده کمیسیون مقرر در این ماده است. این کاربری املاک را بر مبنای نیاز جامعه و شهروندان تعیین می کند؛ از این روی، تغییر کاربری هاstrong>پاسخ: مـاده ۱ قـانون نحـوه واگـذاری و احیـای اراضـی در حکومـت جمهـوری اسـلامی ایـران مصـوب ۱۳۵۸ کشـاورزی را عبـارت از بهره برداری از آب و زمین به منظور تولید محصولات گیاهی و حیوانی تعریف و زراعت و باغداری، درختکاری مثمر و غیر مثمر، جنگل داری، جنگـل کـاری، پـرورش طیـور و زنبـور عسل و آبزیان را به طور تمثیل ذکر کرده است. قانون حفظ کاربری اراضی زراعی و بـاغ هـا مصوب ۱۳۷۴ ناظر به ممنوعیت تغییر کاربری اراضی زراعی و باغها به مسکونی یا تجـاری و صنعتی است، مؤید این نظر قسمت اخیر تبصره ۱ ماده ۱ قـانون حفـظ کـاربری اراضـی زراعی و باغها میباشد که می گوید: … و همچنین سایر نیازهای بخش کشاورزی و دایمـی مشمول پرداخت عوارض موضوع این ماده نخواهد بـود. بنـابراین، در فـرض سـؤال تغییـر کاربری محقق نشده و از شمول مواد ۲ و ۳ قانون اخیرالذکر خارج است.