به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، هوشمند عقیلیمهر، مشهور به هوشمند عقیلی، در دهم مردادماه سال ۱۳۱۶ (برابر با ۱ اوت ۱۹۳۷) در شهر آباده استان فارس به دنیا آمد. هرچند برخی منابع محل تولد او را اصفهان ذکر کردهاند، اما اکثر اسناد معتبر آباده را تأیید میکنند. او از همان دوران خردسالی، در خانوادهای اهل ذوق و هنر پرورش یافت و با تشویقهای پدرش، خیلی زود به سمت موسیقی گرایش پیدا کرد.
استعداد سرشار او در نوجوانی شکوفا شد و از حدود ۱۳ سالگی، آموزش ردیفهای آوازی موسیقی اصیل ایرانی را نزد بزرگانی چون **استاد تاج اصفهانی** آغاز کرد. پس از آن، برای تکمیل آموختههایش، از محضر استادانی مانند محمود کریمی (در ادامه ردیفهای آوازی) و اسماعیل مهرتاش (بنیانگذار جامعهٔ باربد و متبحر در تئاتر و موسیقی) بهره برد. این آموزشهای سختگیرانه، پایههای محکمی برای تبدیل شدن او به یکی از خوانندگان صاحبسبک موسیقی ایرانی شد.
عقیلی فعالیت حرفهای خود را از دهههای ۱۳۳۰ و ۱۳۴۰ خورشیدی آغاز کرد. اولین اثر ضبطشده او، «ساقینامه» با تنظیم اسماعیل مهرتاش بود که راه را برای حضورش در رادیو ایران باز کرد.
«وطن»: از میهنیترین و تاثیرگذارترین ترانههای او که عشق به ایران را فریاد میزند.
«ای خدا» (مناجات)، «زمستون»، «عشق شرقی»، «شهر غم»، «قصهگو»، «آیه ناز»و «مهر تو» از دیگر شاهکارهای او هستند که هرکدام یادآور خاطراتی برای علاقهمندان به موسیقی اصیل ایرانی است.
پس از انقلاب، ایران را ترک کرد و در لسآنجلس آمریکا اقامت گزید. او در آنجا نیز فعالیت هنری خود را ادامه داد و آلبومهایی همچون “Darya” (دریا)، “Eshghe Sharghi” (عشق شرقی)، و “Yar” را منتشر کرد.
هوشمند عقیلی پس از سالها فعالیت هنری، برای مدتی طولانی با بیماری دست و پنجه نرم کرد. سرانجام این هنرمند در روز پنجم سپتامبر ۲۰۲۵ (۱۴ شهریور ۱۴۰۴)در شهر لسآنجلس در سن ۸۸ سالگی دیده از جهان فروبست و موسیقی ایران را در اندوهی بزرگ فروبرد.