در عصر گذار از اقتصاد نفت‌محور به اقتصاد دانش‌بنیان، پارک‌های علم و فناوری دیگر فقط مراکز تحقیقاتی نیستند. در روند‌های جهانی به موتور‌های پیشران نوآوری، اشتغال تخصصی و تولید ملی تبدیل شده‌اند. ایران با در اختیار داشتن شبکه‌ای گسترده از این پارک‌ها، ظرفیت بالقوه‌ای برای توسعه فناوری و تجاری‌سازی علم دارد، اما چرا این ظرفیت هنوز به مزیتی راهبردی تبدیل نشده است؟ این گزارش نگاهی تحلیلی به موانع، فرصت‌ها و ضرورت بازآفرینی زیست‌بوم فناوری ایران دارد.

ضرورت بازتعریف نقش پارک‌ها در اقتصاد آینده ایران
پارک‌های علم و فناوری باید نقشی فراتر از «شتاب‌دهنده رشد استارتاپ‌ها» داشته باشند؛ آن‌ها باید قلب تپنده نوآوری و توسعه اقتصادی باشند. در جهانی که اقتصاد‌های موفق بر فناوری‌های عمیق (Deep Tech)، سرمایه انسانی خلاق و نوآوری مستمر تکیه دارند، ایران نیز برای عبور از تله درآمد متوسط و دستیابی به توسعه پایدار، نیازمند بازآفرینی این اکوسیستم است. ربه کره‌جنوبی و چین، تأکید می‌کند پارک‌های فناوری نه‌فقط ابزار توسعه، بلکه کارخانه‌های تولید راه‌حل برای مسائل ملی هستند؛ از کم‌آبی و آلودگی هوا گرفته تا دارو‌های بومی، کشت هوشمند و انرژی‌های تجدیدپذیر.
مسیر آینده؛ پارک‌ها از حاشیه به متن توسعه

برای عبور از چالش‌ها، پیشنهاد‌های راهبردی وجود دارد؛ ازجمله این پیشنهاد‌ها می‌توان به «تخصیص حداقل ۲ درصد درآمد‌های نفتی به توسعه زیربنا‌های فناورانه، ارائه مشوق‌های مالیاتی به سرمایه‌گذاران شرکت‌های دانش‌بنیان، توسعه شبکه‌های همکاری علمی و بین‌المللی، تغییر رویکرد سیاست‌گذاران از نگاه «مقطعی و بحران‌محور» به «راهبردی و ظرفیت‌محور» و… اشاره کرد. درنهایت باید تأکید کرد که پارک‌های علم و فناوری اگر به‌درستی دیده و حمایت شوند، می‌توانند نه‌فقط قلب اقتصاد دانش‌بنیان، بلکه سکوی پرتاب ایران به آینده‌ای مستقل، نوآور و توسعه‌یافته باشند.