اقتصاد۲۴- هنوز برگ پایانی دفتر شوک کاهشی نرخ ارز نگاشته نشده است. این روزها، در ۲۵ فروردین ماه سال ۱۴۰۴، ایران در حال تجربهی شوک کاهشی نرخ ارز است. شوکی که تحت تاثیر اخبار سیاسی رخ داده در منطقه و نتایج اعلام شده در خصوص مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا در عمان به گوش میرسد.
از مدتها قبل بسیاری از کارشناسان و اهل فن در تریبونهای رسمی و غیررسمی اعلام کردهاند مشکلات اقتصاد ایران راه حل اقتصادی ندارد. حالا آنچه تجربه میکنیم درستی این مدعا را اثبات میکند چرا که تصمیم اقتصادی در شرایطی امکان تحقق دارد که ثبات سیاسی حاکم باشد و تنشها تهدیدی برای فعالیت اقتصادی تلقی نشود.
ایران سالیان طولانی است که با تحریم روبهروست و تحریمها طبیعتا بحرانهای اقتصاد ایران را شدیدتر از قبل کرده است. اینجا، اما مساله، بررسی رفتارهای بازار ارز در ایران و دقیق شدن بر موضوع شوکهای ارزی رخ داده در بیش از چهار دههی اخیر است.
دوره زمانی
دلیل وقوع شوک ارزی
۵۷ تا ۵۹
قیمت دلار از ۱۰ تومان به ۲۰ تومان رسید. پیروزی انقلاب، کاهش صادرات نفت و آغاز جنگ تحمیلی عراق علیه ایران در کنار خروج سرمایه از کشور عامل مهم وقوع شوک ارزی بود.
۱۳۶۷
قیمت دلار از محدوده ۱۲۰ تومان به ۳۵ تومان رسید. پذیرش قطعنامه ۵۹۸ عامل مهم کاهش قیمت ارز اعلام شد.
۱۳۷۰
قیمت ارز رسمی در سال ۱۳۷۰ با تصمیم اعلامی بانک مرکزی به بازار آزاد نزدیک شد و نرخ ارز رسمی از ۶۸ ریال به ۱۴۵۸ ریال رسید.
۱۳۷۳
قیمت دلار از ۱۸۰ تومان در سال ۱۳۷۲ به ۲۶۳ تومان رسید و رشد ۴۶ درصدی قیمت ارز اتفاق افتاد. اجرای سیاست تعدیل، افزایش وامهای خارجی و سیاستهای ارزی و اقتصادی دولت سازندگی عامل مهم وقوع شوک ارزی اعلام شد.
۱۳۷۴
قیمت دلار از متوسط ۲۶۳ تومان در سال ۱۳۷۳ به متوسط ۴۰۳ تومان رسید. افزایش ۵۳ درصدی قیمت در این سال اتفاق افتاد.
۱۳۹۰ و ۱۳۹۱
قیمت دلار از ۱۴۰۰ تومان به ۳۸۰۰ تومان رسید. علت آغاز تحریمهای نفتی و کاهش شدید درآمدهای ارزی بود.
۱۳۹۶و ۱۳۹۷
تشدید تحریمها و اعلام خروج آمریکا از برجام. قیمت ارز از ۳۷۶۰ تومان به ۱۸ هزار و ۵۰۰ تومان رسید.
۱۳۹۹
وقوع کرونا، تشدید تحریمها. قیمت ارز ۱۶ هزار و ۵۰۰ به ۳۰ هزار تومان رسید.
۱۴۰۱
قیمت ارز از ۳۳ هزار تومان به ۵۰ هزار تومان رسید. جراحی اقتصادی و اجرای سیاستهای تورمزا و عدم حل بحران تحریم و …
۱۴۰۳
اجرای سیاست جدید ارزی دولت و رونمایی از نرخ توافقی و خروج از ارز نیمایی در کنار سایه تشدید تحریم. قیمت دلار از محدوده ۶۹ هزار تومان در مهرماه سال ۱۴۰۳ به ۱۰۰ هزار تومان در اسفند افزایش یافت.
۱۴۰۴
نتایج مثبت مذاکرات غیرمستقیم ایران و آمریکا نرخ ارز را از ۱۰۵ هزار تومان به حدود ۸۶ هزار تومان رسانده است. قیمت در حال حاضر به کانال ۹۰ هزار تومان برگشته است و جهش کنونی هنوز تمام نشده است.