گاهی گفتن خصوصیترین حرفها به یک غریبه در مترو، تاکسی یا فضای مجازی آسانتر از درد دل کردن با همسر و اعضای خانواده است. روانشناسان میگویند ترس از قضاوت، سرزنش، نصیحت و استفاده از حرفهای گذشته در دعوا میتواند امنیت عاطفی خانه را کاهش دهد و افراد را به سمت غریبهها بهعنوان سنگ صبور سوق دهد.
به گزارش پارسینه به نقل از ایسنا، فرشته کولانی روانشناس، در این باره اظهار کرد: روانشناسان اعتقاد دارند سرزنش یا تحقیر مداوم، مانند ریختن قطرهقطره اسید روی ریشههای رابطه است که در نهایت باعث سوختن و از بین رفتن آن میشود. وقتی فرد احساس کند هر کلامش با قضاوتهایی مثل «تو همیشه خرابکاری میکنی» یا «تو بیعرضهای» روبرو میشود، مکانیسم دفاعی «سکوت محافظتی» را فعال میکند؛ یعنی فرد میگوید اگر حرف بزنم باید ساعتها سرکوب شوم، پس سکوت برایم ارزانتر تمام میشود. برای مثال، خانمی که پس از یک روز کاری خستهکننده میگوید «امروز روز سختی داشتم»، اگر با جملهای مثل «میخواستی سرکار نروی» مواجه شود، با سرزنش و تحقیر روبرو شده است. برای حذف فرهنگ قضاوتهای نابهجا، باید قانونی به نام «قانون سکوت» در خانواده اجرا شود؛ به این معنا که توافق شود در زمانهایی مشخص، هنگام بیان مشکلات، نه قضاوت کنید، نه سرزنش و نه مچگیری، بلکه فقط گوش دهید، همراهی کنید و همدلی داشته باشید.
این روانشناس افزود: بسیاری از زوجهای جوان یا کسانی که سالهاست با هم زندگی میکنند، میگویند «خانواده من اصلا امروز من را نمیبینند، هنوز با گذشته من دارند قضاوت میکنند.» ما میخواهیم بدانیم این برچسبها چه بلایی سر رابطهها میآورند. میتوانیم اصطلاح «برچسبزنی» را روی این موضوع بگذاریم؛ انسانها مدام در حال رشد، تغییر و پختگی هستند، اما معمولا اعضای خانواده یک عکس قدیمی از ویژگیهای منفی و گذشته افراد را در ذهن خود قاب میکنند و هرگز آنها را بهروزرسانی نمیکنند.
کولانی ادامه داد: وقتی برچسبی مثل تنبلی، شلختگی، زودرنجی، بیمسئولیتی یا چلفتیبودن به فردی میخورد، ذهن دچار «سوگیری تاییدی» میشود؛ یعنی وقتی رفتاری از فرد دیده میشود، تنها با آن برچسب همخوانی دارد و کارهای مثبت او نادیده گرفته میشود. در این فضا، فرد انگیزه رشد را از دست میدهد، چون با خود میگوید هرچقدر هم تغییر کنم، باز هم مرا همان آدمهای گذشته میبینند. این «سابقهدار شدن» اگر فرد قدرت شناخت خود را نداشته باشد، میتواند او را حتی پس از گذر از دوره تنبیه، به فردی مشکلدار تبدیل کند.