1404/10/06 15:22
قصه شهرزاد و شاه شهریار، آنگونه که امروز میشناسیم، حاصل قرنها انتقال، ترجمه و بازنویسی است. ریشههای «هزار و یک شب» را باید در متون کهن هندی و ایرانی جستوجو کرد؛ روایتهایی که در دوره ساسانی با عنوان «هزار افسان» شناخته میشدند و بعدها در جهان عرب گسترش یافتند. این قصهها در سدههای میانه، با افزودن عناصر فرهنگی عربی، ایرانی و حتی مصری، به شکل امروزی خود نزدیک شدند. ترجمه مشهور آنتوان گالان در قرن هجدهم، هزار و یک شب را به اروپا معرفی کرد و از همان زمان، این مجموعه به یکی از مهمترین منابع الهام برای ادبیات، تئاتر و سینمای جهان تبدیل شد.
سینمای جهان بارها به سراغ این جهان اسطورهای رفته است؛ گاه با رویکردی فانتزی و گاه با نگاهی نمادین و انتزاعی. فیلمهایی چون The Thief of Bagdad نسخههای| ۱۹۲۴ و ۱۹۴۰| و انیمیشن Aladdin محصول استودیو دیزنی، یا مجموعههای تلویزیونی ساختهشده در اروپا و خاورمیانه، هرکدام بخشی از این جهان را به زبان تصویر ترجمه کردهاند. اغلب این اقتباسها، بر جنبههای خیالپردازانه، لباسهای پرجزئیات، فضاهای شرقی اغراقشده و رنگهای اشباعشده تمرکز داشتهاند؛ تصویری که بیش از آنکه به واقعیت فرهنگی هزار و یک شب نزدیک باشد، بازتاب نگاه شرقشناسانه غرب است.