شنبه ۲۱ شهريور ۱۴۰۵ – ۲۱:۰۱
هند میزبان نشست سران بریکس شامل کشورهایی همچون برزیل، روسیه، هند، چین، آفریقای جنوبی، مصر، اتیوپی، اندونزی، امارات متحده عربی و جمهوری اسلامی ایران است. این نشست با حضور پزشکیان رئیس حمهوری اسلامی ایران در حالی برگزار میشود که در باب این نشست نکاتی چند قابل توجه است.
نخست ظرفیتها و جایگاه ایران در معادلات بریکس است. سفر رئیس جمهور به هند در نگاه ابتدایی ادامه سیاست همگرایی با کشورهای منطقه است که اولویت سیاست خارجی ایران را تشکیل میدهد. این همگرایی و ظرفیتهای ایران چنان است که سران هند که رویکردی به نسبت غربی دارند بر لزوم توسعه روابط با ایران تاکید کرده و در اقدامی نمادین «شال محبت» که نماد احترام ویژه هند به سران سایر کشورها به رئیس جمهور اهدا گردید. رویکرد تعاملی ایران با هند بیانگر ان است که ایران بر اساس منافع خویش زنجیرهای از تعاملات را اجرا میکند چنانکه در کنار روابط گسترده با روسیه، چین و پاکستان با هندی که اختلافاتی با این کشورها دارد رابطه برقرار کرده است. دوم آنکه حضور رئیس جمهور را در قالب تحولات بریکس میتوان مورد ارزیابی قرار دارد. سازمان بریکس برگرفته از کشورهایی است که دو سوم جمعیت جهان و وسعت سرزمینی گسترده را تشکیل می دهند در حالی که قارههای جهان از آسیا گرفته تا آفریقا و آمریکای لاتین را در بر میگیرد. این ترکیب با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک ثروتهای خدادادی میتواند نقشی موثر در اقتصاد و سیاست جهان ایفا نماید. این امر تعاملی دو جانبه میان ایران و اعضای بریکس ایجاد می کند. در یک سوی معادله چنانکه رئیس جمهور نیز تاکید کردهاند جمهوری اسلامی ایران، با ذخایر عظیم انرژی و موقعیت جغرافیایی ممتاز، آمادگی دارد نقش شریک راهبردی در زنجیرههای تأمین انرژی، غذا و حملونقل بریکس را ایفا کند. در همین حال این ظرفیت در حوزه هوش مصنوعی و دانش روز جهان نیز مطرح است در حالی که مشارکت در استفاده از ارزهای ملی و بانک مشترک بریکس از جمله پیشنهادات ایران برای این نشست است. در سوی دیگر معادله بریکس دارای ظرفیتهای بسیاری برای مقابله با تروریسم اقتصادی آمریکا دارد که نقش مهمی در شکستن محاصره ایران میتواند ایفا نماید. به عبارتی دیگر بریکس در کنار شانگهای و اوراسیا ظریفتهای بومی و منطقهای هستند که ایران با تکیه بر آنها از هرگونه فشار اقتصادی غرب رهایی یافته و حتی میتواند با ظرفیت سازیهای داخلی بویژه در حوزه ترانزیت به هاب حمل و نقل و ارتباط این کشورها مبدل شود.
سوم آنکه در شرایط کنونی که جهان با آنارشیسم آمریکایی مواجه است و هر نقطهای از جهان از آمریکای لاتین گرفته تا غرب آسیا گرفتار بحران سازیها و جنگ افروزیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی است و عملا حقوق بینالملل ارزش و جایگاه خود را از دست داده، بریکس میتواند برای نظم نوین چند جانبه گرا اقدام نماید. این امر صرفا با برگزاری اجلاسها و بیانیه محقق نمی شود بلکه نیازمند اقدامات عملی در حوزه اقتصادی، سیاسی و امنیتی است. واقعیت آن است که تا زمانی که امنیت پایدار برقرار نشود، کارهای اقتصادی نیز به نتیجه مطلوب نمیرسد لذا همگرایی اعضای بریکس برای رسیدن به امنیت پایدار یک ضرورت است.
در این میان جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر توان بومی که در جنگ رمضان اثبات شده است، میتواند نقشی موثر در این امنیت سازی بومی ایفا نماید که سایر کشورهای بریکس با پیوستن به این راهبرد با حمایت از ایران بویژه در حوزه اقتصادی در برابر تروریسم اقتصادی آمریکا میتوانند در این عرصه ایفای نقش داشته باشند. مدیریت ایران بر تنگه هرمز اصلی انکار ناپذیر است و شرایط منطقه دیگر به گذشته باز نخواهد گشت چرا که تسلط ایران بر تنگه هرمز هم دفاع مشروع است و هم نقش آفرینی برای امنیت جهان در برابر سلطه گری آمریکا که به دنبال تسلط بر ابراهها و منابع انرژی جهان است. همگرایی اعضای بریکس در محکوم سازی تجاوزگری و اقدامات ضد ایرانی آمریکا و رژیم صهیونیستی، رویکرد واحد به شکستن تحریمهای آمریکا و نیز همگرایی با مدیریت ایران بر تنگه هرمز میتواند مولفهای باشد تا بریکس بتواند در نظم نوین جهانی ایفای نقش داشته باشد و صرفا به برگزاری نشست ختم نشود. ایران امروز کانون اعتماد و تکیه گاه جهانی است که رویکرد کشورها به آن میتواند امنیت بومی را برای همگان به ارمغان آورد و پایان بخش یک جانبه گرایی آمریکایی باشد که جز کشتار و اشغالگری هیچ کارکردی نداشته است.
نخست ظرفیتها و جایگاه ایران در معادلات بریکس است. سفر رئیس جمهور به هند در نگاه ابتدایی ادامه سیاست همگرایی با کشورهای منطقه است که اولویت سیاست خارجی ایران را تشکیل میدهد. این همگرایی و ظرفیتهای ایران چنان است که سران هند که رویکردی به نسبت غربی دارند بر لزوم توسعه روابط با ایران تاکید کرده و در اقدامی نمادین «شال محبت» که نماد احترام ویژه هند به سران سایر کشورها به رئیس جمهور اهدا گردید. رویکرد تعاملی ایران با هند بیانگر ان است که ایران بر اساس منافع خویش زنجیرهای از تعاملات را اجرا میکند چنانکه در کنار روابط گسترده با روسیه، چین و پاکستان با هندی که اختلافاتی با این کشورها دارد رابطه برقرار کرده است. دوم آنکه حضور رئیس جمهور را در قالب تحولات بریکس میتوان مورد ارزیابی قرار دارد. سازمان بریکس برگرفته از کشورهایی است که دو سوم جمعیت جهان و وسعت سرزمینی گسترده را تشکیل می دهند در حالی که قارههای جهان از آسیا گرفته تا آفریقا و آمریکای لاتین را در بر میگیرد. این ترکیب با برخورداری از موقعیت ژئوپلیتیک ثروتهای خدادادی میتواند نقشی موثر در اقتصاد و سیاست جهان ایفا نماید. این امر تعاملی دو جانبه میان ایران و اعضای بریکس ایجاد می کند. در یک سوی معادله چنانکه رئیس جمهور نیز تاکید کردهاند جمهوری اسلامی ایران، با ذخایر عظیم انرژی و موقعیت جغرافیایی ممتاز، آمادگی دارد نقش شریک راهبردی در زنجیرههای تأمین انرژی، غذا و حملونقل بریکس را ایفا کند. در همین حال این ظرفیت در حوزه هوش مصنوعی و دانش روز جهان نیز مطرح است در حالی که مشارکت در استفاده از ارزهای ملی و بانک مشترک بریکس از جمله پیشنهادات ایران برای این نشست است. در سوی دیگر معادله بریکس دارای ظرفیتهای بسیاری برای مقابله با تروریسم اقتصادی آمریکا دارد که نقش مهمی در شکستن محاصره ایران میتواند ایفا نماید. به عبارتی دیگر بریکس در کنار شانگهای و اوراسیا ظریفتهای بومی و منطقهای هستند که ایران با تکیه بر آنها از هرگونه فشار اقتصادی غرب رهایی یافته و حتی میتواند با ظرفیت سازیهای داخلی بویژه در حوزه ترانزیت به هاب حمل و نقل و ارتباط این کشورها مبدل شود.
سوم آنکه در شرایط کنونی که جهان با آنارشیسم آمریکایی مواجه است و هر نقطهای از جهان از آمریکای لاتین گرفته تا غرب آسیا گرفتار بحران سازیها و جنگ افروزیهای آمریکا و رژیم صهیونیستی است و عملا حقوق بینالملل ارزش و جایگاه خود را از دست داده، بریکس میتواند برای نظم نوین چند جانبه گرا اقدام نماید. این امر صرفا با برگزاری اجلاسها و بیانیه محقق نمی شود بلکه نیازمند اقدامات عملی در حوزه اقتصادی، سیاسی و امنیتی است. واقعیت آن است که تا زمانی که امنیت پایدار برقرار نشود، کارهای اقتصادی نیز به نتیجه مطلوب نمیرسد لذا همگرایی اعضای بریکس برای رسیدن به امنیت پایدار یک ضرورت است.
در این میان جمهوری اسلامی ایران با تکیه بر توان بومی که در جنگ رمضان اثبات شده است، میتواند نقشی موثر در این امنیت سازی بومی ایفا نماید که سایر کشورهای بریکس با پیوستن به این راهبرد با حمایت از ایران بویژه در حوزه اقتصادی در برابر تروریسم اقتصادی آمریکا میتوانند در این عرصه ایفای نقش داشته باشند. مدیریت ایران بر تنگه هرمز اصلی انکار ناپذیر است و شرایط منطقه دیگر به گذشته باز نخواهد گشت چرا که تسلط ایران بر تنگه هرمز هم دفاع مشروع است و هم نقش آفرینی برای امنیت جهان در برابر سلطه گری آمریکا که به دنبال تسلط بر ابراهها و منابع انرژی جهان است. همگرایی اعضای بریکس در محکوم سازی تجاوزگری و اقدامات ضد ایرانی آمریکا و رژیم صهیونیستی، رویکرد واحد به شکستن تحریمهای آمریکا و نیز همگرایی با مدیریت ایران بر تنگه هرمز میتواند مولفهای باشد تا بریکس بتواند در نظم نوین جهانی ایفای نقش داشته باشد و صرفا به برگزاری نشست ختم نشود. ایران امروز کانون اعتماد و تکیه گاه جهانی است که رویکرد کشورها به آن میتواند امنیت بومی را برای همگان به ارمغان آورد و پایان بخش یک جانبه گرایی آمریکایی باشد که جز کشتار و اشغالگری هیچ کارکردی نداشته است.
علی تتماج