علیرضا تابش، عضو شورای راهبردی وزارت میراث فرهنگی و مدیرعامل هلدینگ گردشگری تأمین اجتماعی، با اشاره به شرایط پیچیده و متغیر امروز کشور، بر ضرورت تقویت گفتوگو، شنیدهشدن صداهای مختلف و بازسازی اعتماد عمومی تأکید کرد و گفت: مرجعیت رسانهای صرفاً با سرعت در انتشار خبر یا دیدهشدن در فضای عمومی شکل نمیگیرد، بلکه به دقت، حرفهایگری، اعتماد و توانایی شنیدن و روایتکردن دیدگاههای مختلف جامعه نیاز دارد.
به گفته او، رسانه در شرایط بحران و پس از آن، علاوه بر اطلاعرسانی، میتواند به فهم متقابل، تقویت سرمایه اجتماعی و افزایش تابآوری جامعه کمک کند.
گزیده گفتوگوی جماران با علیرضا تابش در پی میآید:
با توجه به شرایط امروز کشور، نقش رسانه را چگونه ارزیابی میکنید؟ آیا رسانه همچنان میتواند در تقویت اعتماد عمومی و ایجاد ارتباط میان جامعه و مسئولان نقشآفرین باشد؟
به نظرم نقش رسانه در شرایط امروز، از انتقال خبر و اطلاعرسانی فراتر رفته است. جامعهای که با تغییرات سریع، ابهام و عدم قطعیت مواجه است، بیش از هر چیز به اطلاعات دقیق، تحلیل مسئولانه و امکان گفتوگو نیاز دارد.
اعتماد عمومی هم با اطلاعرسانی یکطرفه شکل نمیگیرد. گروههای مختلف جامعه باید احساس کنند که دیده و شنیده میشوند و رسانه میتواند یکی از مهمترین بسترهای این ارتباط باشد.
یکی از مسائل امروز کشور این است که همیشه پرصداترین صداها، لزوماً نماینده مهمترین بخشهای جامعه نیستند. در فضای پرهیاهوی سیاسی و رسانهای، گاهی صدای متخصصان، کارشناسان، کارآفرینان، دانشگاهیان، دیپلماتها، دانشجویان، تلاشگران عرصههای علمی و دینی و بسیاری از کسانی که در حوزههای مختلف برای سربلندی ایران تلاش میکنند، کمتر شنیده میشود.
بسیاری از این افراد اهل غوغاسالاری نیستند، مسئولانه کار میکنند، دانش تولید میکنند، در کشور سرمایهگذاری میکنند، آموزش میدهند و بخشی از سرمایه علمی، دانشی، انسانی و مادی خود را در مسیر توسعه و سربلندی ایران به کار گرفتهاند. اینها بخشی از سرمایههای اصلی کشورند، کسانی که شاید تریبونهای پرصدایی نداشته باشند، اما دغدغه ایران دارند و در حوزه خود برای تولید، پیشرفت، توسعه و تقویت کشور تلاش میکنند. به نظرم رسانه میتواند و باید زمینه شنیدهشدن این صداها را فراهم کند. هرچه امکان گفتوگوی واقعی میان دیدگاههای مختلف بیشتر شود و جامعه بتواند دیدگاههای کارشناسی، علمی و متفاوت را بشنود، به بلوغ اجتماعی و تقویت اعتماد عمومی کمک بیشتری کردهایم. در نهایت، جامعهای که بتواند اختلاف دیدگاههایش را در فضای گفتوگو و بدون حذف صداهای متفاوت مدیریت کند، جامعهای توانمندتر، تابآورتر و برخوردار از ظرفیت بیشتر برای حفظ منافع و امنیت ملی و ساختن آینده ایران خواهد بود.
این نگاه به گفتوگو در شرایطی که کشور با بحرانها و فشارهای مختلف روبهروست، چه اهمیتی پیدا میکند؟
اتفاقاً در شرایط عادی شاید بتوان برخی اختلافها و ضعفهای ارتباطی را نادیده گرفت، اما در شرایط بحران و پس از بحران، این مسائل خودشان را جدیتر نشان میدهند.
بحران فقط یک اتفاق بیرونی نیست؛ نحوه مواجهه جامعه با آن هم اهمیت دارد. اگر اطلاعات دقیق و بهموقع در اختیار مردم قرار گیرد، اگر امکان طرح دیدگاههای مختلف وجود داشته باشد و اگر رسانه بتواند میان جامعه، کارشناسان و مسئولان ارتباط برقرار کند، فاصلهها کمتر میشود و گفتوگوی سازنده جای برداشتهای ناقص و گاهی نادرست را میگیرد.
گفتوگو در چنین شرایطی نباید یک امر تزئینی تلقی شود، بخشی از ظرفیت مدیریت بحران است. جامعهای که بتواند درباره مسائل دشوارش صحبت کند، نقد کند، تفاوت دیدگاه داشته باشد و در عین حال ارتباط و انسجام خود را حفظ کند، در برابر بحرانها تابآوری بیشتری خواهد داشت.
ما به گفتوگویی نیاز داریم که در آن قرار نباشد همه شبیه هم فکر کنند. اتفاقاً تفاوت دیدگاهها میتواند به تصمیمهای پختهتر و تقویت انسجام کمک کند؛ به شرط آنکه امکان شنیدن یکدیگر وجود داشته باشد.