اقتصاد۲۴- در صحنه اقتصاد جهانی، تحولی آرام، اما پیوسته در حال وقوع است. سلطه بلامنازع دلار آمریکا که برای دههها پایدار مانده بود، امروز با چالشهای جدی مواجه شده است. کاهش ۱۰ درصدی شاخص دلار در سال جاری و رسیدن آن به پایینترین سطح از سال ۲۰۲۱، تنها نمود بیرونی این تحول عمیقتر است.
از مهمترین دلایل کاهش ارزش دلار را میتوان در تغییر سیاستهای پولی آمریکا (از انبساطی به انقباضی) بعد از پایان بحران کرونا اشاره کرد؛ اما مواردی هستند که پادشاهی دلار را بعد از نیم قرن میتوانند ضعیف کنند. مهمترین محرک این تغییر را باید در واشنگتن جستوجو کرد. ایالات متحده در دو دهه اخیر، از دلار به عنوان یک «سلاح استراتژیک» بهره برده است. تحریمهای فلجکننده علیه کشورهای مختلف، این هشدار را به جهان داد که وابستگی به سیستم مالی دلاری میتواند تهدیدی برای امنیت اقتصادی باشد.
از سوی دیگر، سیاستهای پولی انبساطی فدرالرزرو و کسری بودجه عظیم دولت آمریکا، با بدهی ملی بیش از ۳۸ تریلیون دلار، به نگرانیها درباره پایداری بلندمدت ارزش دلار دامن زده است. اکنون فدرالرزرو سیگنال کاهش تدریجی نرخ بهره در سال ۲۰۲۶ را داده که جریان سرمایه را از بازار آمریکا به سمت دیگر اقتصادها هدایت میکند. در برابر این شرایط، دنیا بیکار ننشسته است. دادههای صندوق بینالمللی پول نشان میدهد سهم دلار از ذخایر ارزی جهانی به زیر ۵۸ درصد رسیده که کمترین میزان در دو دهه گذشته محسوب میشود. این کاهش حاصل سه تحول کلیدی است؛ پیمانهای پولی دوجانبه، تنوع بخشی ذخایر ارزی و ظهور قطبهای مالی جدید.