به نظر می رسد بحران آب در ایران، فراتر از کمبود منابع طبیعی، امروز ناشی از بد مصرفی و رفتارهای نادرست در مصرف این کالای حیاتی است. بخش عمدهای از مصرف آب در کشور، بهویژه در بخش کشاورزی، بهشکل غیربهینه و پرهزینه انجام میگیرد. این در حالی است که حتی در بخش خانگی نیز بسیاری از مشترکان، به دلایل فرهنگی، اقتصادی یا نبود نظارت مؤثر، رفتارهای پرمصرف و آسیبزایی دارند.
به گزارش سرویس اقتصادی تابناک، یکی از راهکارهای مؤثر برای کنترل بد مصرفی، اعمال تعرفههای تصاعدی است. در این روش، مصرفکنندگان پرمصرف (بهویژه در بخش خانگی و شهری) با نرخهای بسیار بالاتری نسبت به مصرفکنندگان کممصرف، هزینه پرداخت میکنند. این سازوکار، هم به نوعی مالیات بر مصرف بیشتر است و هم میتواند بهطور مؤثر الگوی مصرف را تغییر دهد.
بررسی ها نشان می دهد در برخی کشورها، نرخ تعرفه آب برای سه دهک پرمصرف، تا سه برابر قیمت واقعی آب محاسبه میشود. در ایران نیز افزایش تدریجی تعرفهها برای مصارف غیرضروری (مانند آبیاری باغچههای شخصی یا پر کردن استخرهای خانگی) میتواند بازدارندگی موثری ایجاد کند.
کنتورهای هوشمند به کجا رسید؟
استفاده از کنتورهای هوشمند آب، علاوه بر ثبت دقیق مصرف، امکان هروندان مسئول، یک ابزار مؤثر برای مدیریت تقاضاست.
به گفته مرتضوی، یکی از عوامل تشدید بد مصرفی، توسعه بیضابطه شهری در مناطق خشک و کمآب است. اجرای دقیق الزامات محیط زیستی پیش از صدور مجوز ساختوساز، میتواند از افزایش تقاضای غیرواقعی جلوگیری کند. همچنین محدود کردن انتقال آب به این مناطق و اولویتبخشی به تأمین آب مناطق بحرانی، بخشی از راهبرد بلندمدت مدیریت تقاضا است.
به گزارش تابناک، مقابله با بد مصرفی آب، فقط با توصیه و هشدارهای رسانهای ممکن نیست؛ بلکه نیازمند ترکیبی از سیاستهای اقتصادی، ابزارهای نظارتی، سازوکارهای قانونی، مشارکت اجتماعی و اصلاحات فرهنگی است. در شرایطی که منابع آب کشور در وضعیت بحرانی قرار دارند، هر روز تعلل در برخورد با بد مصرفها، به تشدید بحران و افزایش هزینههای اجتماعی، اقتصادی و زیستمحیطی منجر می شود.