۱۶:۴۱
گروه تاریخ خانه اندیشمندان علوم انسانی با همکاری مجتمع فرهنگی آیتالله طالقانی، به مناسبت چهل و هفتمین سال درگذشت آیتالله سید محمود طالقانی، نشستی با عنوان «میراث طالقانی و جهان امروز» در کتابخانه ملی ایران برگزار کرد. محمدتقی فاضل میبدی، هادی خانیکی و هاشم آقاجری در این نشست، از سه منظر اصلاح دینی، گفتوگو و تاریخ سیاسی معاصر، میراث طالقانی و نسبت آن با مسائل امروز ایران را بازخوانی کردند.
طالقانی؛ مبارزه همزمان با ظلم و ظلمت
محمدتقی فاضل میبدی طالقانی را پیش از هر چیز روحانی ای اصلاحگر دانست که هم با ستم سیاسی و هم با جهل و خرافه مبارزه میکرد. به روایت او، طالقانی در حوزه با دو مسئله روبهرو بود: انجماد و نادانی، و فاصله گرفتن حوزه و جامعه از فرهنگ واقعی اسلام و قرآن. از همین رو، احیای «تنبیه الامه و تنزیه المله» نائینی برای او صرفاً کاری تاریخی نبود؛ «تنبیه الامه» به معنای آگاه کردن مردم از حقوق خود و «تنزیه المله» به معنای زدودن خرافات از دین بود. میبدی طالقانی را «سمبل مبارزه با ظلم و ظلمت» توصیف کرد و گفت در نگاه او، جهل ستیزی و ظلم ستیزی بر کفرستیزی تقدم داشت.
یکی از محورهای اصلی سخنان میبدی، هشدار طالقانی درباره «استبداد دینی» بود. او گفت طالقانی سالها پیش از انقلاب، با بازخوانی نائینی نسبت به این موضوع حساس بود و در آخرین سخنانش نیز از خودرأیی، تحمیل عقیده و «استبداد زیر پرده دین» هشدار داد. میبدی همچنین تأکید کرد بازگشت به طالقانی به معنای مقدس سازی او نیست؛ شخصیت های تاریخی باید در ظرف زمان خود شناخته و نقد شوند، نه آنکه یا آسمانی و غیرقابل نقد شوند یا با تخریب از تاریخ حذف شوند.
میبدی برای نشان دادن وجه حقوقی و انسانی این میراث، به اعتراض طالقانی به اعدام های نخستین ماه های پس از انقلاب اشاره کرد؛ اعتراضی مبتنی بر ضرورت بررسی آرام پرونده، اثبات اتهام، رعایت قانون و حق برخورداری از وکیل. او همچنین واکنش طالقانی به تعرض به مراکز تن فروشی را یادآور شد: طالقانی این زنان را قربانیان یک نظام فاسد میدانست و بر مصونیت آنان از تعرض، کرامت انسانی و فراهم کردن امکان بازگشتشان به جامعه تأکید داشت. در جمع بندی میبدی، طالقانی روحانی ای جهل ستیز، ظلم ستیز و خرافه ستیز بود که همزمان بر قانون، حقوق مردم و کرامت انسان پافشاری میکرد.