۰۳:۰۰
«فرهنگ مادی، مطالعه باورها -ارزشها، ایدهها، نگرشها و مفروضات- یک جامعه در زمانی معین از خلال مصنوعات آن است»؛ جولز دیوید پراون، «ذهن در ماده: درآمدی بر نظریه و روش فرهنگ مادی»، ۱۹۸۲.
«فرهنگ مادی، مطالعه باورها -ارزشها، ایدهها، نگرشها و مفروضات- یک جامعه در زمانی معین از خلال مصنوعات آن است»؛ جولز دیوید پراون، «ذهن در ماده: درآمدی بر نظریه و روش فرهنگ مادی»، ۱۹۸۲.
به گزارش گروه رسانهای شرق،
«فرهنگ مادی، مطالعه باورها -ارزشها، ایدهها، نگرشها و مفروضات- یک جامعه در زمانی معین از خلال مصنوعات آن است»؛ جولز دیوید پراون، «ذهن در ماده: درآمدی بر نظریه و روش فرهنگ مادی»، ۱۹۸۲.
اگر تعریف جولز دیوید پراون را جدی بگیریم، یک خورجین کهنه دیگر صرفا دو کیسه پشمی متصل به هم نیست؛ همانطور که مفرش فقط محفظهای برای حمل رختخواب، نمکدان فقط کیسهای برای نمک دام و جُل صرفا پوششی برای اسب نیست. شکل، اندازه، شیوه بافت، جنس پشم، تقسیمبندی سطح، رنگ، محل قرارگرفتن نقش و حتی ساییدگی چنین اشیائی میتوانند درباره شیوه حرکت، اقتصاد خانواده، تقسیم کار، رابطه انسان و دام، جغرافیا و ذائقه بصری جامعهای اطلاعات بدهند که آنها را ساخته و به کار برده است. اهمیت کاری که پرویز تناولی بیش از ۶۰ سال انجام داده، دقیقا از همینجا آغاز میشود: او به مجموعهای از اشیا توجه کرد که در سلسلهمراتب رسمی هنر، اغلب نه «اثر هنری»، بلکه صنایعدستی، ابزار زندگی یا حداکثر «هنر قومی» به شمار میرفتند. لوحی که در دست تناولی در تصاویر اهدای این جایزه دیده میشود، خود سند مختصری از نتیجه این مسیر است. بر صفحهای روشن با حاشیه هندسی آبیرنگ نوشته شده: «جایزه «جورج هیوویت مایرز» به «پرویز تناولی»، به پاس دستاوردهای یک عمر فعالیت و مشارکتهای استثنائی او در پیشبرد حوزه هنرهای نساجی اهدا شد». همین عبارت تعیینکننده است. نام «هیچ»، مجسمهسازی مدرن، سقاخانه یا رکوردهای بازار هنر در آن نیست. عنوان رسمی تناولی در فهرست برگزیدگان ۲۰۲۶ نیز نه «Sculptor»، بلکه «Scholar and Collector»، «پژوهشگر و مجموعهدار» است. موزه نساجی دانشگاه جورج واشینگتن دلیل انتخاب او را بیش از ۶۰ سال مطالعه، مستندسازی و گردآوری قالیهای عشایری، تختبافتهها و منسوجات کوچنشینان ایران، همراه با بیش از ۴۰ کتاب و مقالات متعدد اعلام کرده است. خود موزه این جایزه را «بالاترین افتخار بینالمللی در حوزه هنرهای نساجی» میخواند. این انتخاب از سوی هر نهادی صورت نگرفته است. موزه نساجی واشینگتن در ۱۹۲۵ به دست «جورج هیوویت مایرز» تأسیس شد و مطالعه فرش و منسوجات ایرانی از همان آغاز در کانون مجموعه آن قرار داشت. هنگام تأسیس موزه، مایرز ۴۶ قالی ایرانی در اختیار داشت؛ در زمان مرگ او در ۱۹۵۷، مجموعه به ۴۴۵ منسوج ایرانی، ازجمله
۹۳ قالی رسیده بود. دانشنامه ایرانیکا شمار کنونی آثار ایرانی موزه را ۷۰۴ منسوج و ۳۴۵ قالی ذکر میکند. به بیان دیگر، مؤسسهای که امروز کار تناولی را داوری کرده، نزدیک به یک قرن است که به شکل سازمانیافته فرش و منسوج ایران را گردآوری، حفاظت، طبقهبندی و مطالعه میکند. اهمیت جایزه از همین سابقه تخصصی میآید، نه صرفا از آنکه در آمریکا اهدا شده است. موضوع اصلی، بااینحال، خود اشیاست. دستبافتههای عشایری را باید پیش از قرارگرفتن بر دیوار موزه در وضعیت نخستینشان دید: روی زمین، بر پشت اسب و شتر، در چادر، کنار آتش، میان اثاث خانواده یا در مسیر کوچ. دستگاه بافت افقی عشایر بهگونهای ساخته میشد که قابلیت جمعشدن و انتقال داشته باشد. پشم اغلب از دام خود خانواده میآمد؛ ساختار بافت با نیاز کاربردی شیء نسبت مستقیم داشت و رنگ و نقش در سطحی شکل میگرفت که باید هم زیبا میبود و هم در برابر استفاده مداوم دوام میآورد. مفرش حجمی بافتنی است؛ خورجین معماری کوچکی برای حمل است؛ نمکدان فرمی دارد که از کارکردش ناشی میشود. در این اشیا مرز «طراحی»، «کاربرد» و «تزئین» به آسانی قابل تفکیک نیست. فرم از زندگی میآید.