اقتصاد۲۴ – دورههای طولانی تورم در اقتصاد ایران، زمینه شکلگیری گروههای «تورمخوار» را بهوجود آورده است. هر زمان که تورم از تب و تاب میایستد، صدای طرفداران «رونق حبابی» بلند میشود. این گروهها در دورههای تورمی، از شرایط افزایش قیمت، ثروت اندوزی میکنند؛ اما در دورههایی که انتظارت تورمی فروکش میکند و شارژ منبع تورمی قطع میشود، به شکلهای گوناگون بهدنبال ایجاد موج جدید برای بازگشت تورم هستند. کلیدواژه این گروه حمایت از تولید، ایجاد رونق اقتصادی یا حمایت از فعالان بازارها است و به سیاستگذار فشار میآورند که یا با دستکاری نرخ سود یا چاپ پول، رونق حبابی در اقتصاد ایجاد کند. سیاستگذار پولی در چارچوب جدید هدفگذاری تورم، بهدنبال مهار تورم و ایجاد ثبات با بهرهگیری از نرخ سود است؛ حال آنکه طرفداران رونق حبابی بر کاهش نرخ سود تاکید دارند. در چارچوب جدید سیاست پولی، کاهش نرخ سود جز با تزریق نقدینگی میسر نخواهد شد که تنها منفعت آن به تورمخواران خواهد رسید و تنها بازنده آن بخش حقیقی اقتصاد است؛ وضعیتی که در نیمه اول سال ۹۹، تصویر کاملی از آن را شاهد بودیم.
در روزهای اخیر خبرهایی مبنی بر کاهش نرخ سود بانکی با هدف حمایت از تولید و ایجاد رونق اقتصادی به گوش میرسد. در این خصوص به سه نکته مهم باید تاکید شود. نخست اینکه با توجه به سیاستگذاری جدید پولی توسط بانکمرکزی، لازمه کاهش نرخ سود در شرایط کنونی، تزریق نقدینگی از طریق خرید اوراق بدهی در دست بانکها است. موضوعی که باعث چراغ سبز به رشد پایه پولی شده که در نهایت باعث به هم خوردن تعادل بازارهای دارایی و افزایش تورم خواهد شد. بحث دوم این است که در ابتدای سالجاری، یکی از دلایل اضافه پرشها در بازارها بهخصوص در بازار سرمایه ناهمسویی نرخ سود با شاخصهای اقتصادی نظیر تورم انتظاری بود. در این شرایط، انفعال سیاستگذاری شرایط را برای ایجاد یک ابرنوسان در بورس ایجاد کرد. اجبار به کاهش نرخ سود بانکی در شرایط کنونی، پاس گل برای ایجاد یک ابرنوسان دیگر است. نکته سوم اینکه درحالحاضر یکی از مهمترین چالشهای بانکها و بنگاههای تولیدی، رشد قابلتوجه مطالبات غیرجاری است. یکی از ریشههای اصلی شکلگیری این مطالبات، سرکوب نرخ سود در میانه دهه ۸۰ بوده است که آثار آن پس از ۱۵ سال در اقتصاد جاری است. نتیجه آنکه کاهش نرخ سود به بهانه حمایت از تولید، یک «رانت پولی» است که باعث بهبود تولید نخواهد شد و سرنوشتی مشابه رانت ارزی، رانت انرژی و رانت تعرفهای خواهد داشت. حمایت از تولید، با توزیع رانت میسر نمیشود، بلکه با بهبود فضای کسبوکار و ایجاد شرایط سالم برای رشد بنگاهها ایجاد خواهد شد.
بیشتر بخوانید: بهره بین بانکی آدرس غلط برای رشد بورس