اقتصاد۲۴ – در این گزارش نگاهی به صورت حسابهای مالی برخی بانکها انداخته ایم تا ببینیم از زمانی که دلار ۳۵۰۰ تومانی دیروز تبدیل به دلار ۲۶ هزارتومانی امروز شد، این بانکها چقدر سود کرده اند.
رویداد۲۴ تقریبا سه سال از زمانی که نرخ ارز رو به صعود و ارزش ریال رو به سقوط گذاشت، میگذرد. قبل از اینکه تحریمها علیه ایران وضع شود، از زمستان سال ۹۶ نرخ رشد دلار از سالهای قبل آن بیشتر شد و در اردیبهشتماه ۹۷ که تازه دونالد ترامپ اعلام کرد از برجام خارج میشود، دلار به ۶ هزار تومان رسیده بود. حدفاصل اینکه تحریمها به طور کامل عملی شود، خیلی از کشورها معاملات تجاری و خرید نفت از ایران را ادامه دادند و هنوز درآمدهای ارزی ما دچار تحول خاصی نشده بود که از این محل یعنی کاهش درآمدهای ارزی، نرخ ارز افزایش یابد، به طوری که در سال ۹۷ حدود صد میلیارد دلار درآمد ارزی حاصل از فروش نفت و کالا و خدمات داشتیم، اما تا آبان ماه سال ۹۷ نرخ دلار به ۱۸ هزار تومان رسیده بود. نوسانهای نرخ ارز همچنان ادامه داشت تا آبانماه سال گذشته که بنزین گران و رالی دلار دوباره از سر گرفته شد. بازار آزاد ارز در این مدت نرخهای بیسابقه ۳۰ هزار تومانی را هم به خود دید. در مجموع طبق آمارهای رسمی نرخ ارز طی سه سال در ایران ۹ برابر بیشتر شد و در مقابل ارزش پول ملی به یک هفتم میزان سه سال اخیر رسیده است.
دولت و اقتصاددانان وابسته به دولت که عمدتا راستگرا هستند، بالا بودن حجم نقدینگی، تحریمها و به تبع آن کمبود درآمدهای ارزی را دلیل اصلی شوک ارزی سالهای اخیر میدانند، اما برخی معتقدند گرانی نرخ ارز بیشتر از اینکه وابسته به عوامل خارجی باشد، نشات گرفته از سیاستگذاریهای داخلی است.
برخی کارشناسان در این میان ادعایی را مطرح میکنند که بر مبنای آن بانکهای خصوصی و بنگاههای خصولتی ورشکسته با گرانی نرخ ارز و به دنبال آن تورم مسکن، ارزش داراییهایشان به مراتب بیشتر از زیانشان شده است و ورشکستگی ۱۵ ساله خود را با گرانی نرخ ارز احیا کردند. بررسیهای رویداد۲۴ از صورت حسابهای مالی برخی بانکها این ادعا را تایید میکند.