گروه سیاسی دفاعپرس: اتحاد در جهان اسلام، یکی از مفاهیمی است که همواره در ادبیات سیاسی و دینی مورد تأکید قرار گرفته است، اما اهمیت آن زمانی بیشتر آشکار میشود که تحولات منطقه را نه بهصورت مجموعهای از بحرانهای جداگانه، بلکه در قالب یک رقابت گستردهتر بر سر نظم سیاسی و امنیتی منطقهای مورد توجه قرار دهیم. سخن رهبر انقلاب درباره ضرورت اتحاد مسلمین در برابر «کفر جهانی» را میتوان در همین چارچوب مورد بررسی قرار داد؛ یعنی تأکید بر اینکه اختلافات میان کشورهای اسلامی نباید به عاملی برای افزایش قدرت بازیگران خارجی و تضعیف ظرفیت جمعی جهان اسلام تبدیل شود.
واقعیت آن است که جهان اسلام از ظرفیتهای قابلتوجه جمعیتی، جغرافیایی، اقتصادی، انرژی و ژئوپلیتیکی برخوردار است. بخش مهمی از منابع انرژی جهان در کشورهای اسلامی قرار دارد، مسیرهای مهم تجاری و دریایی از قلمرو این کشورها عبور میکند و بسیاری از تحولات امنیتی و اقتصادی جهان به ثبات این منطقه وابسته است. با این حال، برخورداری از چنین ظرفیتهایی الزاماً به معنای برخورداری از قدرت جمعی نیست. آنچه ظرفیت را به قدرت تبدیل میکند، وجود هماهنگی سیاسی، اقتصادی و امنیتی میان بازیگران است.
از این منظر، مسئله اصلی فقط «اختلاف» میان کشورهای اسلامی نیست؛ اختلاف میان دولتها امری طبیعی در نظام بینالملل است. مسئله زمانی شکل میگیرد که این اختلافات به شکافهای راهبردی تبدیل شوند و بازیگران خارجی بتوانند از آنها برای پیشبرد اهداف خود استفاده کنند. در چنین شرایطی، کشورهای اسلامی به جای آنکه بر اساس منافع مشترک خود در برابر تهدیدهای بیرونی موضعگیری کنند، ممکن است بخشی از انرژی سیاسی و امنیتی خود را صرف رقابت با یکدیگر کنند.