به گزارش خبرنگار فرهنگی تابناک، پس از کودتای ۲۸ مرداد ۱۳۴۲ آمریکا به وسیله ۱۰ نفر از مستشاران خود به سرپرستی سرهنگ یاتسویچ رئیس شعبه سیای سفارت آمریکا در ایران، سازمان اطلاعات و امنیت کشور (ساواک) را بنیان گذاشت. تاسیس اینسازمان طبق قانون سال ۱۳۳۵ بدون هیچمخالفت جدی به تصویب مجلس شورای ملی رسید. ارتشبد حسین فردوست گفته وظیفه اینسازمان تلفیقی از وظایف FBI و CIA بود؛ به اینترتیب که ادارات کل سوم و هشتم وظایف FBI و ادارات کل دوم و هفتم وظایف CIA را انجام میدادند. بهطور کلی دو اداره دوم و هفتم را سازمان اطلاعات خارجی و ادارات سوم، چهارم و هشتم را سازمان ضد اطلاعات مینامیدند. پنج اداره کل دیگر (یکم، پنجم، ششم، نهم و دهم) هم نقش تدارکاتی و پشتیبانی اینسازمان را به عهده داشتند.
ساواک سال ۱۳۳۶ با یکصفحه قانون و یکدنیا اختیارات با ریاست تیمور بختیار پا به عرصه وجود داشت و با شروع کارش، در تمام وزارتخانههای آنزمان، حداقل یک افسر ساواک بهعنوان منشی مستقر بود. ساواک تحت پوشش برنامههای بهاصطلاح اجتماعی از قبیل سپاه دانش، سپاه بهداشت، سپاه عمران و خانههای اصناف، در جریان ریزترین اطلاعات قرار میگرفت و دفاتر ویژه و قدرتمندی هم در اروپا و غرب داشتا بخورند. او در جلسه محاکمهاش گفت: «من از زندان عادی به زندان سیاسی منتقل شدم. چهارسال خدمت من در زندان عادی باعث شده بود که روحیه من به کلی عوض شود و به یک آدم وحشی مبدل شوم.»
* روحانینمایی که با ساواک همکاری داشت
اینافسر اعدامی در بخشی از اعترافاتش، نکته جالبی درباره یکفرد معمم دارد که با ساواک همکاری میکرده است. او میگوید: «وقتی که یک واعظ بلندپایه در زندان بود، یک خانم با آرایش کامل و چادر توری که دامن بالای زانو پوشیده بود همراه با یک دختر بیحجاب برای ملاقات با وی به زندان آمد و رییس زندان مرا ناظر گفتگوی آنها کردند. هنگامی که اینروحانی با آن دو خانم روبرو شد، فهمیدم که خانم همسر وی است و راجع به زمین و املاک صحبت کردند و این واعظ شخصی جز عبدالرضا حجازی نیست. به پروندهاش مراجعه کردم و متوجه شدم با ساواک همکاری میکرده است.»