بر اساس گزارشهای رسمی مرکز آمار ایران، زنان تقریباً ۴۹ درصد جمعیت شهرنشین کشور را تشکیل میدهند. این آمار نه تنها نشان دهنده تعادل جنسیتی در جمعیت شهری است، بلکه بر لزوم مشارکت برابر زنان در فرایندهای تصمیمگیری و مدیریت شهری تأکید میکند
جوان آنلاین: در سالهای اخیر، اهمیت نقش زنان در حوزه مدیریت شهری بیش از پیش مورد توجه قرار گرفته است. افزایش سهم زنان در شوراهای اسلامی شهر، تصدی پستهای مدیریتی در شهرداری ها، حضور در بدنه سیاستگذاریهای کلان شهری و مشارکت در پروژههای فرهنگی و اجتماعی، همگی نشانههایی از تغییر نگرش ساختاری نسبت به جایگاه زنان در عرصه حکمرانی شهری است. این حضور رسمی، اگرچه گامی مثبت و ضروری در مسیر توسعه متوازن و عدالت محور شهری است، اما تمام ظرفیت زنان را در حوزه مدیریت شهری نشان نمیدهد. در واقع، نقش زنان در بهینه سازی فضاهای شهری و ارتقای کیفیت زندگی شهروندی فراتر از پستهای رسمی و ساختارهای اداری است. زنان نه تنها در سطوح تصمیمسازی، بلکه در میدان زندگی روزمره شهری نقش آفرینی میکنند، از مادرانی که در بوستانها امنیت و نشاط فرزندان خود را پیگیری میکنند تا زنانی که در محلهها شبکههای مردمی برای حل مسائل اجتماعی شکل میدهند و حتی فعالانی که در قالب گروههای خودجوش به زیبا سازی، نظافت یا فرهنگ سازی در کوچه و خیابانهای شهر میپردازند. این کنشگری شهری برآمده از مجموعهای از ویژگیهای خاص زنان است که کمتر در گزارشهای رسمی منعکس میشود. از جمله حس مسئولیتپذیری اجتماعی، قدرت همدلی و ارتباط گیری، دقت و توجه به جزئیات و نقش پررنگ زنان در خانواده به عنوان پیوند دهنده نسلها و انتقال دهنده ارزشها. زنان به طور طبیعی و تاریخی در مسائل مرتبط با بهداشت، آموزش، فرهنگ و خانواده فعال بودهاند و همین تجربههای میدانی، آنان را به بازیگرانی اثرگذار در ساخت شهری انسانیتر و پایدارتر تبدیل کرده است. در این گزارش تلاش میشود نگاهی متفاوت و عمیقتر به این ظرفیت واقعی زنان انداخته شود؛ ظرفیتی که نه صرفاً با تکیه بر گفتمانهای فمینیستی یا تأکید بر سهم خواهی جنسیتی، بلکه با تمرکز بر توانمندیهای اجتماعی، مدیریتی و انسانی زنان و نیز تجربههای عینی و میدانی آنان در عرصه زیست شهری، قابل درک و تحلیل است. نگاه به زنان هر چند سالهاست قوت گرفته، اما امروز باید آنان را به عنوان طراحان خاموش و عملگرای فضاهای شهری شناخت و این شدنی است.
سهم زنان در جمعیت شهری و ضرورت حضور آنها در مدیریت شهری
بر اساس گزارشهای رسمی مرکز آمار ایران، زنان تقریباً ۴۹ درصد جمعیت شهرنشین کشور را تشکیل میدهند. این آمار نه تنها نشان دهنده تعادل جنسیتی در جمعیت شهری است، بلکه بر لزوم مشارکت برابر زنان در فرایندهای تصمیمگیری و مدیریت شهری تأکید میکند. حذف یا نادیده گرفتن این جمعیت بزرگ در برنامهریزیهای شهری به معنای از دست دادن نیمی از ظرفیت انسانی و اجتماعی شهرهاست که میتواند منجر به مشکلات عدیدهای در مدیریت و توسعه پایدار شهری شود. بر اساس برخی گزارشهای میدانی، بیشترین درصد مشارکت کنندگان در برنامههای داوطلبانه و فعالیتهای اجتماعی در محلات، زنان هستند. این زنان با وجود عدم داشتن عناوین رسمی یا سمتهای اداری، نقش بیبدیلی در نگهداری و بهبود شرایط محیط شهری، آموزش شهروندی، پیوندهای اجتماعی و پیشگیری از آسیبهای محلهای ایفا میکنند. این فعالیتها به طور مستقیم در بهبود کیفیت زندگی شهری و کاهش فشار بر نهادهای رسمی مدیریت شهری مؤثر هستند.
مدیریت بی نام و نشان، نیروی مؤثر زنان در محلات