اقتصاد۲۴- خبرِ سوخته اینکه کارکنان دولت و بازنشستگان بسته به احوال سِجِلی که دارند تا پایان سال ۱۴۰۰ از ۱.۶ میلیون تا ۲.۴۵ میلیون تومان عیدی خواهند گرفت و با کارگران مشمول قانون کار هم اگر طی یازده ماه گذشته بابت عیدی تسویه حساب تدریجی صورت نگرفته باشد؛ بسته به کَرَم کارفرمایان به هر کارگر از ۵.۳۱ میلیون تا ۷.۹۶۶ میلیون تومان پرداخت خواهد شد؛ خبر جدید، اما همه کارهایی است که شاغلان بازنشستگان میتوانند و دلشان می خواهد تا با عیدیهای خود انجام دهند.
در فرصت باقیمانده از سال ۱۴۰۰ که در هر لحظه اش میتواند، موعد واریز شدن عیدی پایان سال یک کارمند و کارگر شاغل یا بازنشسته باشد؛ نگاه کوتاهی انداخته ایم به قدرت خریدی که قراراست عیدیهای پایان سال برای صاحبانشان به همراه داشته باشند، اما در عمل آنرا ندارند.
زمانی در بازار کار ایران سرانه حقوق و دستمزد و مزایای جانبی آنقدر ارج و قرب داشت که بتوان به اعتبارش برای خرید خانه و خودرو برنامه ریزی کرد یا بخشی از آنرا به سکه و طلا و ارزهای معتبر خارجی تبدیل کرد؛ دیگر، اما دم زدن از چنین حرفی به شوخی شباهت دارد؛ اینکه حقوق و دستمزد را بیش از حد پایین نگهداشته اند و یا اینکه سایر قیمتها را زیاد از حد گران کرده اند؛ نتیجه را تغییری نمیدهد؛ سرانه درآمد آنقدر پایین است که حقوق و پاداش انتهای سال مزدبگیران شاغل و بازنشسته به زحمت با کرایه خانه و هزینه نگهداری وسیله حمل و نقل برابری میکند.
گواه این مدعا قیمت خرید و اجارهای املاک و مستقلات است که مدام در بازار درحال تغییرند؛ وقتی کمترین بهای فروش خانه متری ۱۲.۵ میلیون تومان باشد و صاحب خانهها بابت یک خانه نه چندان ایده آل به دریافت کمتر از سه میلیون تومان در ماه راضی نباشند؛ واضح است که عیدیهای کارمندی و کارگری سال ۱۴۰۰ به سختی میتواند از عهده پرداخت یک برج اجاره خانه بربیاید.
دربازار خودرو هم وضعیت تفاوت چندانی ندارد؛ سادهترین خودروی ساخت داخل کشور بسته به مستعمل بودن یا نبودنش از ۶۰ میلیون تا بیش از ۱۶۰ میلیون تومان قیمت دارد؛ واضح است که با این مبلغ عیدی تنها میتوان روی پرداخت بخشی از هزینههای جاری نگهداری خودرو حساب کرد؛ مثلا دستی به سرگوش لاستیکها کشید؛ روغنی عوض کرد و در نهایت برای جور کردن پول بیمه شخص ثالث کاری کرد که همین حالا متویسط قیمتش برای عادیترین خودرو نزدیک به ۲ میلیون تومان است.
سرمایه گذاری در بازارهای دیگر هم سوای ریسک احتمالی شاید بر روی کاغذ گزینه قابل اعتنایی باشد و بتوان با مبالغ این عیدیها مقدار ناچیزی ارز معتبر خارجی و طلا خرید، اما زندگی روزمزه آنقدر خرج تحمیلی دارد که در عمل امکان چنین حرکتی نزدیک صفر است.