سرانجام این جنگ واقعاً چه میشود و مسئولیت اخلاقی ایرانیان در وضعیت کنونی چیست؟ راهبرد نظام از یک طرف و مواضع جامعه روشنفکری از طرف دیگر چه معناها و الزاماتی دارد؟ متن زیر قصد دارد با نگاهی تا حد امکان عالمانه، پاسخ این مسائل را برای عموم مردم روشن کند.
جوان آنلاین: در بحبوحه جنگ، حقیقت در میان هیاهوی روایتها گم میشود. نبردی که میان ایرانیان و صهیونیستها در جریان است- چه در میدان آشکار، چه در لایههای ژئوپلتیکی و سایبری پنهان- فراتر از یک درگیری نظامی ساده، صحنهای است برای تصادم معناها، تفسیرها و روایتها. اما در این صحنه، چگونه باید به «واقعیت» وفادار ماند؟ سرانجام این جنگ واقعاً چه میشود و مسئولیت اخلاقی ایرانیان در وضعیت کنونی چیست؟ راهبرد نظام از یک طرف و مواضع جامعه روشنفکری از طرف دیگر چه معناها و الزاماتی دارد؟ متن زیر قصد دارد با نگاهی تا حد امکان عالمانه، پاسخ این مسائل را برای عموم مردم روشن کند.
واقعیت و تفسیر
در یک نگاه مکانیکی، اینکه «چه اتفاقی قرار است بیفتد؟» تابعی است از زمان و آنچه تاکنون در صحنه میدانی رخ داده است. تحلیلگرانی که غالباً از مفهوم «روند»، «روندی که از پیش آغاز شده»، «رویدادهای پیشبینی شده» و امثال آن استفاده میکنند غالباً ناخودآگاه متکی به پیشفرضهای مکانیکی در تحلیل پدیدههای اساساً غیر مکانیکی هستند. در مقابل، اگر براساس اصول نظریه بازیها به رویدادهای جنگ بنگریم اینکه در ادامه چه اتفاقی قرار است بیفتد، بیش از آنکه تابع سلسله وقایع گذشته یا روندی قابل پیشبینی باشد، تابع تفسیر بازیگران از روندها، پیشبینیها و شرایط روانی یکدیگر است. این نگاه زمانی بیشترین اهمیت را پیدا میکند که در نظر داشته باشیم علاوه بر ملت ایران، صهیونیستها و در اصل تمام بازیگران این صحنه جنگی نیز متکی به تفسیرهایی هستند که در دسترسشان قرار میگیرد و به علاوه، تفسیرهای آنها از تفسیرهای هر بازیگر دیگر- از جمله ملت ایران- متأثر میشود. به عبارتی در سیستمهای به شدت پیچیدهای مانند جنگ، بیش از آنکه واقعیتها به صورت مکانیکی تعیینکننده رویدادهای بعدی باشند، تفسیر واقعیتها که خود متأثر از شبکهای از تفسیرهاست آینده و سلسله رویدادهای آن را جهت میدهد. این شبکه درهمتنیده تفسیرها واقعیت را از یک مسیر خطی به یک میدان چند لایه معنایی تبدیل میکند؛ جایی که آینده به جای آنکه صرفاً اتفاق بیفتد، ساخته میشود.
بیطرفی روشنگرانه یا انفعالی خطرناک