اقتصاد۲۴– چیزی حدود ۷۵ تا ۹۵ میلیارد مترمکعب گاز روی دست روسیه مانده است. غول صادرات گاز که این روزها به دلیل تهاجم به اوکراین از سمت اروپا تحریم شده، حالا ناچار است حجم زیادی از گاز خود را به هر طریق ممکن بفروشد یا آن را بسوزاند و از بین ببرد. در این وانفسا ایران که خود دومین مالک بزرگ ذخایر گازی جهان است، اعلام کرده که حاضر است از روسیه گاز وارد کند! این موضوع تبدیل به بحثهای جنجالی بین مخالفان و موافقان شده است. موافقان اعتقاد دارند که این اتفاق میتواند نیاز ایران به گاز ارزان روسیه را تأمین کند و از آن سمت تحریم روسیه را دور زده و بخشی از گاز این کشور را صادر کند و حق ترانزیت آن را دریافت کند، اما مخالفان میگویند که اولا مشخص نیست روسیه این گاز را ارزان در اختیار ایران بگذارد و نکته بعد اینکه ایران به عنوان یکی از بزرگترین مالکان ذخایر گاز جهان نباید به واردات از روسیه وابسته شود و توسعه میادین گازی خود را رها کرده و امتیاز بهرهبرداری از آن را به شرکای عرب منطقه واگذار کند.
این منتقدان میگویند که ایران زیرساخت کافی برای صادرات گاز روسیه ندارد و بنابراین بحث دریافت حق ترانزیت از صادرات گاز روسیه عایدی مالی چندانی برای ایران ندارد.
چندی پیش وزارت نفت مدعی شد که تفاهمنامهای ۴۰ میلیارد دلاری بین شرکت ملی نفت ایران و شرکت گازپروم روسیه امضا کرده است. هرچند گازپروم هیچ رقمی برای این تفاهمنامه قید نکرد و این ادعا تنها به منابع ایرانی محدود ماند و از سوی دیگر تفاهمنامه هم از نظر تجاری اهمیت چندانی ندارد، اما حالا رسانههای نزدیک به دولت مدعی شدهاند که ذیل این تفاهمنامه قرار است ایران گاز مازاد روسیه را بخرد.
ظاهرا در این تفاهمنامه محورهای متعددی در ارتباط با تجارت گاز تعریف شده که پرسروصداترین آن «واردات و سوآپ گاز از روسیه» است. محوری که از قضا به گفته مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران زودتر از سایر موضوعات به مرحله عقد قرارداد خواهد رسید.
وزارت نفت گزارش داده که روسها به دنبال تحریم اروپاییها، برای ۷۵ تا ۹۵ میلیارد مترمکعب از گازشان بازاری ندارند و به دلیل ضعف زیرساختهای اتصالی، این گاز بهراحتی قابل تغییر مسیر به بازارهای غیراروپایی هم نیست. وزارت نفت مدعی است که این اتفاق یک فرصت کلیدی برای ایران است تا گاز روسیه را از عملیاتیترین مسیر ممکن، یعنی از طریق ترکمنستان و با برعکس کردن (Reverse) خط لوله CAC، به این کشور و سپس از طریق دو خط لوله با ظرفیت نهایی ۲۰ میلیارد مترمکعب به ایران وارد کند.سوآپ گاز روسیه؛ با کدام منطق؟
این بحثها در شرایطی مطرح میشود که در سالهای گذشته دهها پروژه ایرانی_روسی یا با پیمانشکنی روسیه بینتیجه مانده یا منافع ایران لحاظ نشده است.