شفقنا- دکتر پویا جبلعاملی اقتصاددان در روزنامه دنیای اقتصاد نوشت: درک وضعیت کشورهایی که در تاریخ تورمهای محیرالعقول را تجربه کردهاند، برای سیاستگذاران و کارشناسان بیش از گذشته اهمیت دارد. مساله این نیست که اقتصاد ایران حتما به آن شرایط میرسد، بلکه درک ما از آن موجب میشود تا به ابزارهای لازم برای اجرای سیاستهای ضد تورمهای محیرالعقول آماده باشیم.
تاریخ حکایت میکند که اکثریت کشورهایی که این تجربه دردناک را داشتهاند، ابتدا با یک شوک منفی طرف عرضه مواجه بودهاند. شوکی ناشی از جنگ، تنشهای داخلی یا تحریمهای بینالملل. بنابراین اولین قطعه پازل تورمهایی که ونزوئلا، آلمان وایماری، زیمبابوه و… تجربه کردهاند از شوک منفی بزرگ در طرف عرضه رخ داده است. این قطعه متاسفانه امروز برای ما نیز رخ داده است. اما قطعه بعدی چیست؟
مرحله بعدی، کسری بودجه ناشی از این شوک است. معمولا اگر درآمد دولت نتواند ۵۰درصد هزینههای آن را پوشش بدهد، زنگ خطر به صدا در میآید. اگر این رقم به زیر ۳۰درصد برسد یعنی ۷۰درصد هزینه دولت بخواهد با چاپ پول پوشش داده شود، سخت بتوان از تورم ۵۰درصدی ماهانه، دور ماند. اقتصاددان مشهور فیلیپ کاگان اولینبار در کتاب «دینامیک پولی ابرتورم» مکانیسم رخ دادن چنین تورمهایی را تشریح میکند. کاگان از چرخه معیوبی سخن میراند که تورم فزاینده را حادث میکند. هرچه سرعت حرکت بین مراحل مختلف این چرخه بیشتر باشد، تورم سرعت بیشتری میگیرد. اما چرخه معیوب چیست؟