اقتصاد۲۴ – میرا قربانیفر – حالا دیگر یک سال و اندی از آغاز به کار دولت سید ابراهیم رئیسی گذشته است و بهتر میتوان این روند را ارزیابی کرد که مسیری که دولت در اقتصاد و سیاست و فرهنگ و سیاست خارجی در پیش گرفته، ایران را به کدام سو خواهد برد. مساله بحرانهای اقتصادی، بودجهای که دولت برای آن برنامه ریزی کرده است و البته روند جراحی اقتصادی که منتقدان بسیاری داشت حالا بخشی از کارنامه سال اول دولت رئیسی محسوب میشود.
اعتراضات اخیر در سطح شهرها به رویکرد اجتماعی حاکمیت نیز در حالی در دولت سیزدهم کلید خورد که بسیاری آن را چند عاملی دانسته و یکی از این اعوامل را نیز اقتصادی میدانند. مجموع این روند باعث شد پای حرفهای غلامعلی جعفرزاده ایمن آبادی بنشینیم. جعفرزاده ایمن آبادی، نماینده ادوار مجلس شورای اسلامی و رئیس کمیسیون ولایی مجلس دهم بوده است. او که سابقه حضورطولانی به عنوان عضو کمیسیون تلفیق را نیز در کارنامه داشته است درباره وضعیت بودجه، برنامه هفتمی که نوشته نشده و … با ما به گفتگو نشست که در دو بخش آن را خواهید خواند.
در ابتدا میخواهم نظرتان را درباره عملکرد مجلس در مورد وزیر رفاه بدانم، این که در ابتدا وزیری را که رای نیاورد دوباره به عنوان سرپرست به وزارتخانه بردند و در عین حال ناگهان صولت مرتضوی با مخالفتهایی که وجود داشت رای آورد را چطور ارزیابی میکنید؟ این که چرا این دولت این همه در معرفی وزرا تعلل میکند و یا سراغ اسامی تکراری میرود آیا نشان از بحرانی دارد که در سرمایه انسانی با خود حمل میکند؟
ببینید متاسفانه مجلس به وظیفه شرعی، قانونی و اخلاقی خودش عمل نمیکند. من خودم هم شخصا مجلسی که درگیر با دولت باشد را نمیپسندم. اما برداشت من از همراهی با دولت این است که تنش، دعوا و درگیری زائد و بیخود وجود نداشته باشد که انرژی از همدیگر بگیرد و مردم هم هزینه انرژی را پرداخت کنند. اما این به این معنی نیست که مجلس به وظیفه قانونی خودش عمل نکند.
شما اساسا توجه کنید که مثلا چند نفر از این وزرا، استحقاق کسوت وزارت را داشتند که مجلس، این چنین با ۲۲۰-۲۳۰ و ۲۴۰ رای اعتماد آنان را تایید کرد؟ همین عبدالملکی، بلایی که سر کشور آورد، و هزینهای که برای کشور درست کرد حالا حاالاها قابل جبران نیست. موضوع بازنشستگان را آنقدر کش داد و کش داد، که اصلا بازنشستگانی در همین فاصله فوت کردند، و نتوانستند از مزایای قانونیشان برخوردار شوند، واقعا چه کسی میخواهد فردا جوابشان را بدهد؟ در صورتی که قانون، تکلیف را مشخص کرده است. فقط باید شورای کارگری که تصویب کرد، مصوبه به هیات دولت میرفت و بهصورت تشریفاتی، بر آن تاییدیه میخورد. ححتی این پرداخت را صندوق تامین اجتماعی قرار بود از محل خودش بدهد و خب چرا اینقدر مساله را کش دادند؟ از نیمه مهرماه و یعنی حدود ماه از سال گذشته است و هنوز هیچ اقدامی انجام نشده و باز احاله به دو هفته دیگر داده اند. اصلا کجای دنیا با بازنشستگانشان این طور برخورد میکنند؟
ببنید در مجموع با مردم خوب رفتار نمیشود و صداقت نسبت به مردم نیست. صادقانه رفتار نمیشود و واقعیتها را به مردم نمیگویند.
این است که مجلس از وظیفه خودش دور مانده است. دهها قانون و مصوبه معطل مانده اند. توجه کنید در بررسی بودجه ۱۴۰۱، قاعدهای داریم که بودجه باید براساس برنامه بسته شود.
خب برنامه جه بود؟ هیچ. فاجعه است که خود دولت برای خودش برنامه بدهد، و برای برنامه خودش بعد بودجه بنویسید و مجلس فقط مهر تایید زیر آن بزند.
فعلا که گویا اساسا برنامهای وجود ندارد که تصویب شده باشد و دولت بر اساس آن بخواهد بودجه را بنویسد.
ببینید اساسا اول باید برنامه به تصویب مجلس برسد، بعد برش سالیانه بزنند، بعد برای برش هر سال، بودجه بدهد. این قاعدهاش است. نه این که خودشان بدون برنامهای که میخواهد انجام دهد؛ بودجه را مینویسند. جالب این که خیلی از نمایندگان مجلس تازه فهمیده اند چه اتفاقی افتاده است. در صورتی که همان موقع گفتیم که اگر میخواهید بودجه را بررسی کنید، سند بالادستی شما چیست؟ مگر میشود بودجه بدون برنامه باشد؟ مگر میشود دولت، برنامه نداشته باشد و بودجه بنویسد؟ الان برای ۱۴۰۲ هم جهت استحضار میگویم، هنوز برنامه هفتم تصویب نشده است.
در صورتی که مجلس در روز اول میگفت آقای دولت، برنامه ششم تمام شد. خب آن دولت ننوشت. گفت من اگر برنامه بنویسم، برای دولت بعدی ایجاد مشکل میکند. شاید متناسب با آن نباشد. توجیه درست یا غلط را کار ندارم؛ ننوشت. ابتدای کارمجلس باید به دولت تکلیف میکرد که برنامه را بنویس و مطلع هستم در مرداد ۱۴۰۰، که دولت تازه کار را تحویل گرفت، به مجلس اعلام کرد که فروردین ۱۴۰۲ برنامه هفتم را میدهم. این چه کاری است؟ پس بودجه ۱۴۰۲ را برچه اساسی میخواهید بررسی کنید؟ اصلا دولت برچه اساسی میخواهد بنویسد؟ خود دولت تشخیص میدهد چه کاری انجام دهد، در آب، در خاک، در محیط زیست، در نهرها، در کشاورزی. خودش اندازه خودش را تعیین میکند و برای خودش بودجه مینویسد. میتوانم منظورم را برسانم؟
بله، واقعا بدعت و اتفاق خطرناکی است.
اصلا فاجعه است. این شیوه کشورداری غلط است. کار ما در مجلس این بود که میگفتیم به ما بگویید راندمان آب باید به این درصد برسد. با این بودجه چه اتفاقی خواهد افتاد؟ فقر قرار است اینطور شود، خانواده باید این شکلی شود، در اصناف باید اینطور شود، فرهنگیان باید آن طور شوند، سطح اقتصاد باید اینطور شود، شکاف اجتماعی باید آنطور شود. ۹ شاخص اقتصادی ما را در ابتدای بودجه تعیین تکلیف کنید. از قبل هم گفتیم چه انتظاری از شما داریم. حجم نقدینگی چقدر باشد، نرخ بیکاری چقدر باشد، جی دی پی چقدر باشد. این موارد را از قبل در برنامه پنج ساله مشخص میکردیم. بببینید من اصلا متوجه نشدم بودجه ۱۴۰۱ را مجلس با چه چیزی مقایسه کرد. بودجه را با خودش مقایسه کرد؟ یعنی چه؟