فریده خدادادی
دانشجوی دکتری اقتصاد دانشگاه شهید بهشتی
اقتصاد ایران طی دهههای گذشته همواره با رشدهای بالا و مستمر نقدینگی مواجه بوده است؛ به گونهاي که رشد متوسط سالانه نقدينگي بلندمدت طی سالهای 1340 تا 1399 در حدود 30 درصد بوده است.. عامل اصلی رشد نقدينگي در سالهاي مختلف رشد پايه پولي قلمداد شده و رشد ضريب فزاينده نقدينگي سهم کمتري از رشد نقدينگي را به خود اختصاص داده است. در اين تحليل با پيش فرض گرفتن برونزايي پول (بر اساس رويکرد ضريب فزاينده نقدينگي و ذخيرهگيري جزئي) و بدون توجه به نقش بانکها، رفتار مالی دولت (به واسطه ناترازيهاي بودجهاي و سلطه مالي) به عنوان عامل اصلی رشد پایه پولی و به تبع آن نقدینگی معرفی شده است. هرچند تحليل فوق ميتواند رشد نقدينگي در مقاطعي از تاريخ اقتصاد ايران را توضيح دهد، نکتهاي که همواره در تحليل و بررسي علل رشد نقدينگي در اقتصاد ايران مغفول مانده است، درونزايي پول، خلق پول بانکها و نقش غيرقابل انکار آنها در افزايش حجم نقدينگي در سالهاي اخير بوده است.