اقتصاد ۲۴ – مروری بر تحولات شکل گرفته در دولتهای یازدهم و دوازدهم نشان میدهد که حسن روحانی دستاوردهای قابل توجهی در حوزههای مختلف داشته است.
محبوبیت روحانی در انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم به حدی رسیده بود که آرای او از انتخابات ریاست جمهوری یازدهم هم بیشتر شد و تفکر و عملکردش طرفداران بیشتری پیدا کرد. اما گویا بخت با این دولت یار نشد و مشکلاتی پیش پای شیخ دیپلمات گذاشت که حل و رفع آنها حتی در کشورهای پیشرفته غربی هم دشوار است. بحرانهای بی سابقهای به وجود آمد که در اختیار دولت نبود، مانند سیلهای بهار ۹۸، چندین زلزله مخرب، شیوع ویروس کرونا، چند حمله تروریستی و نهایتا بروز مشکلات اقتصادی ناشی از خروج آمریکا از برجام.
اما روحانی روزهای پر فروغی را هم از سر گذراند؛ رساندن تورم ۴۰ درصدی در سال ۹۲ به ۸.۶ درصد در دی ماه سال ۹۵، حفظ و ارتقای دستاوردهای هستهای کشور، افزایش ۲.۵ برابری تولید گاز در پارس جنوبی، افزایش ۴ برابری صادرات فرآوردههای نفتی، خودکفایی در تولید گندم، اجرای طرح تحول سلامت، پیشرفتهای نظامی و از همه مهمتر برجام و اثرات آن بر کشور.
بی تردید برجام و دستیابی توافق مشترک با ۱+۵ مهمترین دستاورد دولت حسن روحانی است؛ دستاوردی که حتی منتقدان و رقبای او در جریان انتخابات ریاست جمهوری سیزدهم و در مناظرات انتخاباتی بر آن اذعان داشتند و گفته شده دولت ابراهیم رئیسی هم در پی رسیدن به توافقی برای حفظ آن است.
برجام آثار فراوانی به ویژه در حوزه اقتصادی برای کشور داشت و همان موجب شد شاهد کاهش تورم و گشایشهای اقتصادی چشمگیری باشیم. از همه مهمتر شاهد لغو قطعنامههای تحریم شورای امنیت سازمان ملل متحد بودیم که سالهای بر کشورمان سایه انداخته بود.
نباید فراموش کرد که برجام حالا هم به عنوان محور سیاست خارجی تعاملی جمهوری اسلامی ایران، همچنان دریچهای برای رفع تحریمهای اقتصادی است و درعین حال پیشران دیپلماسی و چندجانبه گرایی در جهان را شکل میدهد. در این چارچوب، برجام به عنوان ابزاری مهم برای مقابله با روندهای یکجانبه گرا مورد استفاده قرار گرفته است..
هنگامی که توافق «برنامه جامع اقدام مشترک» معروف به برجام میان جمهوری اسلامی ایران و گروه موسوم به ۱+۵ و طی مذاکراتی ۲۰ ماهه در یک مسیر دوازده ساله در ۲۳ تیر ۱۳۹۵ به نتیجه رسید، شاید برای بسیاری از ناظران سیاسی و بین المللی دستیابی به توافقی دیپلماتیک در یک فضای مملو از بی اعتمادی، تنش و تحریم سخت و دشوار به نظر میرسید.
البته زمانی که در ۱۸ اردیبهشت ۹۷ «دونالد ترامپ» رییس جمهوری وقت آمریکا اعلام کرد، واشنگتن از این توافق خارج میشود، جهان دیپلماسی با شوک ناشی از این سیاست دولت آمریکا، با وضعیت تازهای روبه رو شد؛ وضعیتی که در آن یک کشور، یک گروه و حتی شخص تلاش میکند تا بنیانهای یک اجماع بین المللی و جهانی را به مرز فروپاشی سوق دهد.
در نگاهی فراتر از حوزه سیاست خارجی، برجام به عنوان عاملی برای مقابله با روندهای ایران هراسی در منطقه و جهان شناخته شد. تصویر ساخته شده از ایران به عنوان کشوری که فعالیتهای هستهای نظامی مخفیانه داشته و حاضر به همکاری با جامعه جهانی نیست در هم شکسته شد. افکار عمومی در سطح بینالمللی شاهد همچنین یک سال صبوری ایران در برابر خروج امریکا از برجام و ناتوانی دیگر اعضا به ویژه اروپاییها برای جبران این اقدام شریک راهبردی خود بود.