اقتصاد ۲۴- میرا قربانیفر-حالا دوباره یکی دو روزی است که چشم بسیاری از کارشناسان عرصه دیپلماسی و سیاسیون و رسانهها به وین دوخته شده و کمتر رسانه جریان اصلی در جهان، طی دو روز اخیر در بخش سیاسی و بین الملل خود در گزارش یا تحلیلی به آن چه در وین جریان دارد نپرداخته است.
اما این بار شاید روند مذاکرات پیش رو از بسیاری مذاکرات پیش از این نیز سختتر باشد. چرا که به نظر میرسد دیوار بلند بی اعتمادی پس از خروج دولت آمریکا پس از به قدرت رسیدن ترامپ از برجام، آن دیوار ۴۰ ساله را از همیشه بلندتر و ضخیمتر کرده است. بیانیهها و مصاحبهها و اظهارنظرهای کوتاه طرفین نیز نشان میدهد که فاصله جدی بین مطالبات و اهداف و خواستههایی که قرار است روی میز قرار بگیرد، وجود دارد. مطالباتی که بخشی از آن درخواست تضمین مشخص طرف ایرانی از طرفهای دیگر مذاکره و به خصوص آمریکا است. عرصه دیپلماسی و سیاست البته که عرصه «ستیز و سازش» است و گاه در مذاکرات میتوان به دست آوردهایی رسید که کمتر تحلیلگری امید به آن داشته، اما برای ایران و طرفهای مقابل در این مذاکرات اوضاع چگونه است؟
برای درک بهتر شرایط پیش رو در مذاکرات به سراغ «فریدون مجلسی» دیپلمات سابق و تحلیلگر تاریخ و سیاست و کارشناس بین الملل رفتیم تا نظرات وی در رابطه با هفتمین دور مذاکرات در وین را جویا شویم.
مسالهای که در این دور از مذاکرات باعث بی اعتمادی مضاعف طرف ایرانی شده، نقض برجام و خروج از آن توسط طرف آمریکایی بود. مسالهای که باعث شده ایرانیها از همیشه بی اعتمادتر شوند و حتی جواد ظریف، وزیر پیشین ایران نیز به به آن اذعان داشت که مرتکب خطا شده اند و متوجه نبوده اند امکان خروج از برجام در متن وجود دارد. این رفتار آیا سابقه تاریخی دیگری داشته است؟ و این که طرف ایرانی با این شرایط چه باید بکند؟ آیا باید تن به توافق تحت هر شرایطی بدهد یا اصلا امکان گرفتن تضمینهای خاصی وجود دارد یا خیر؟
با توجه به این که دلیل مذاکرات برجام تخلف جمهوری اسلامی ایران از تعهدات قراردادی N P T و انجام اقدامات پنهانی در نطنز و فردو و رآکتور آب سنگین اراک و تولید پلوتونیوم قابل استفاده در تولید بمب هستهای و ملاحظات دیگر در حوالی لویزان و همچنین پارچین بود لذا به منظور جلب اعتماد اعضای شورای امنیت و «تعلیق» شش قطعنامه منجر به تحریمهای بین المللی که ایران را به ستوه آورده بود، جمهوری اسلامی ناچار شد تعهداتی را در قالب توافقنامه برجام بپذیرد. برجام اجرایی شد و ایران آهنگ رشد اقتصادی خود را چند برابر افزایش داد.
متأسفانه تحریم تجارت با آمریکا از سوی ایران و انجام آزمایش موشکی با ذکر هدف به سه زبان همراه با جنگ نیابتی و اقدامات نظامی در لبنان و سوریه و لبنان و یمن موجب تزلزل اعتماد طرفهای مقابل شد، زیرا آنان خود را بیش از ایران در مقابل اسرائیل و حفظ موجودیت آن متعهد میدانند و اصولا امضای برجام برای رفع خطر استفاده از بمب هستهای ایران برای نابودی اسرائیل بود.