اقتصاد۲۴ – بهطوریکه در حال حاضر تنها ۹ شرکت از P/ E کمتر از ۱۰ واحد برخوردارند و در سایر بنگاههای اقتصادی شاهد سبقت جدی قیمت سهام از رشد سودآوری آنها هستیم. بررسیهای «دنیایاقتصاد» نشان میدهد تا پایان شهریورماه، ۴۶ شرکت نسبت قیمت به درآمد بالاتر از ۱۰۰ واحد را به خود اختصاص دادهاند و حتی برخی از سهمها P/ E چهار و پنج رقمی دارند که در نوع خود قابل توجه است و با هیچ معیاری قابل توضیح نیست. بررسی گروههای مختلف در بازار سهام گویای نکات مهمی است. بهعنوان مثال در حال حاضر شرکتهای خودرویی که با وجود شرایط تحریمی، رشد نرخ دلار و قیمتگذاری دستوری از شرایط بنیادی مناسبی برخوردار نیستند، با توجه به رشد قابل توجه قیمت سهامشان، بالاترین نسبت قیمت به درآمد در میان صنایع ۳۸گانه بورسی را به خود اختصاص دادهاند. اما با این نسبت (P/ E) نمیتوان تمامی شرکتها را مورد بررسی قرار داد. یکی از مشکلات موجود درخصوص محاسبه نسبت قیمت بر درآمد، مربوط به شرکتهایی است که سودآور نیستند و از این رو EPS منفی دارند. بر این اساس محاسبه P/ E درخصوص سهام این شرکتها محلی از اعراب ندارد. در حال حاضر ۱۷ نماد بورسی به دلیل پیشبینی زیان در این گروه قرار میگیرند. اینها در شرایطی است که التهاب مستمر بازار به دلیل اعمال تحریمهای اقتصادی و افزایش نرخ ارز موجب افزایش قابل توجه نرخ مواد اولیه برای بنگاههایی شد که خدمات خود را در داخل کشور عرضه میکنند. بر این اساس گروههای خودرو، حملونقل و بیمه از جمله گروههایی هستند که بیشترین تاثیر را از تحریمها پذیرفتند. از دیگر گروههای بورسی که نسبت قیمت به درآمد بالایی دارند، میتوان به گروه محصولات کاغذی اشاره کرد.
بررسی شرکتهای فعال در بازار سرمایه نشان میدهد ۹ شرکت P/ Eهای زیر ۱۰ واحد دارند. یک شرکت صنعت پتروشیمی و چند شرکت متعلق به گروه سرمایهگذاری از شرکتهایی هستند که کمترین P/ Eهای بازار را به خود اختصاص دادهاند. شرکتهای زیرمجموعه سرمایهگذاری با ایجاد یک پرتفوی متعادل توانستهاند وضعیت سوددهی خود را در سطح متعادلی نگهداری کنند. نسبت قیمت بر سود (P/ E) یکی از مهمترین شاخصهای مورد توجه سرمایهگذاران برای تشخیص ارزندگی سهام شرکتها است. باید توجه داشت این شاخص مفهومی دوگانه دارد؛ بهطوریکه سطوح بالای آن نشاندهنده قدرت رشد قیمتی یک سهم است و ارقام پایین از ظرفیت بالای رشد قیمت متناسب با سوددهی آنها حکایت دارد. نسبت قیمت به درآمد بورس تهران بهطور تاریخی در محدوده ۷ الی ۸ واحد قرار داشت؛ اما در حال حاضر میانگین این نسبت به بیش از ۳۷ مرتبه افزایش یافته است و از احتمال حباب سهام با وجود اصلاح اخیر قیمتها حکایت دارد.شاخص کل بورس تهران پس از تجربه سقف ۲ میلیون و ۷۸ هزار واحدی در ۱۹ مرداد روند کاهشی در پیش گرفت و در آخرین روز معاملاتی هفته گذشته در کانال یک میلیون و ۶۱۱ هزار واحد قرار گرفت. این مهم در حالی رقم خورد که یکی از عواملی که این روزها زمینهساز افزایش ریسکگریزی سرمایهگذاران شده است، بالا بودن نسبت P/ E (نسبت قیمت به درآمد) در بورس تهران است. این نسبت به نوعی نشانگر انتظارات سهامداران از سودآوری آینده شرکتها است. این روزها با وجود اصلاحبازار همچنان شاهد سبقت قیمت سهام از رشد سودآوری آنها هستیم. بررسیها نشان میدهد گروه خودرو و ساخت قطعات از بالاترین نسبت قیمت به درآمد برخوردار بوده و در مقابل شرکتهای سرمایهگذاری پایینترین P/ E را در اختیار دارند. نسبت قیمت بر سود (P/ E) یکی از مهمترین شاخصهای مورد توجه سرمایهگذاران برای تشخیص ارزندگی سهام شرکتها است.
این شاخص مفهومی دوگانه دارد. به طوری که سطوح بالای آن نشاندهنده قدرت رشد قیمتی یک سهم و ارقام پایین حکایت از ظرفیت بالای رشد قیمت متناسب با سوددهی آنها دارد. در هر حال برای یک سرمایهگذار بازدهی قیمتی سهامی که از کلیت بازار عقب مانده است ارزش دارد هرچند که انجماد قیمتی هم نمیتواند برای او جذاب باشد. در کل با توجه به میزان بازدهی سرمایه در اقتصادها و بخشها و صنایع مختلف هم سطح با میزان ریسک آنها رقم (P/ E) متفاوت است. به طور نمونه در کشورهای پیشرفته برای بخش مستغلات رقم ۵ و برای صنایع رقم ۴ را بهعنوان یک نسبت طبیعی معرفی میکنند. در ایران طی یکسال گذشته جهش قیمت سهام در بورس و همزمان عدم رشد سودآوری صنایع موجب شد که متوسط (P/ E) برخی شرکتها به ارقامی حتی در سطح ۴ رقمی برسد.