اقتصاد۲۴– «سازمان تامین اجتماعی ورشکسته هست یا نیست؟» «سازمان تامین اجتماعی ورشکسته میشود یا نمیشود؟»؛ این پرسشها روی چند بار بر صفحهی ذهن کسانی که هست و نیست معیشتی خود را به تعهدات بیمهای سازمان گره زدهاند، مینشینند؛ آنچنان که «وضعیت سازمان تامین اجتماعی چه میشود؟» نزد کاربران فضای مجازی که هر روز دهها پرسش دیگر را هم جستجو میکنند، جایگاه خاصی دارد؛ البته نگرانی از وضعیت «صندوقهای بازنشستگی» تنها مربوط به ایران نیست و در سایر کشورها هم چنین پرسشهایی به اذهان مشترکان صندوقها وارد میشوند.
حتی اگر ورشکستگی هم در کار باشد، نباید از یاد برد که صندوقها نهادهایی هستند که به صورت «بینالنسلی» نقطه تحرک و پویایی خود را پیدا میکنند. این به معنای آن است که پایداری یک صندوق به وضعیت درآمدی مشترکان، حفظ اشتغال، تولید جمعیت جوان آماده ورود به بازار کار، بالا رفتن نرخ موالید، تسهیل فضای کسب و کار و… برمیگردد. اگر این ساختارها فرو ریزند، منابع صندوقها از جمله تامین اجتماعی هم که به بیش از ۴۴ میلیون نفر خدمات میدهد، فرو میریزد.
حالا چنانچه ورق برگردد، صندوقها مجدد میتوانند تعهدات خود را بدون نیاز به استقراض تامین کنند. از این جهت به کار گرفتن واژه «ورشکستگی» برای توصیف وضعیت منابع و مصارف، چندان دقیق نیست. اساسا صندوقهای بازنشستگی، بنگاههای اقتصادی محسوب نمیشوند که به دلیل زیاندهی و ناتوانی در پوشش هزینههای خود، به ورشکستگی برسند؛ بویژه اینکه صندوقها یکسری تعهدات حاکمیتی را بر عهده دارند و برای دریافت حق اشتراک خود، از همان قدرتهای قهری حاکمیت در ستاندن مالیات و… برخوردارند. با همه این احوال، صندوقها به سببعدم تعادل منابع و مصارف خود میتوانند، برخی تعهداتشان را به صورت موقت متوقف کنند و منابع لازم برای اجرای تعهدات خود را از دولتها مطالبه کنند.