اقتصاد۲۴– اعضای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی یا ناتو با وجود ادامه تلاشهای دیپلماتیک اتحادیه اروپا برای کاهش سطح تنش میان روسیه و اوکراین، نیروهایشان را به حالت آمادهباش درآورده، چندین فروند کشتی و هواپیمای جنگی را با هدف تقویت قدرت دفاعی خود در شرق اروپا رهسپار این منطقه کرده و ارسال تسلیحات نظامی به اوکراین را آغاز کردهاند.
هر چند اوکراین عضو ناتو نیست، ولی لوید آستین، وزیر دفاع آمریکا در جریان کنفرانس خبری اخیر خود بارها به روسیه یادآور شد که ماده ۵ پیمان ناتو، ایالات متحده و متحدانش را موظف میکند در صورت حمله روسیه به هر یک از اعضای این پیمان در اروپای شرقی، به کمک آنها بیاید.
البته او تاکید کرد که تمرکز ناتو بر جنگیدن در اوکراین نیست، ولی تمرکز بر بحران اوکراین برای اطمینان بخشیدن به شرکا و متحدان ناتو اجتنابناپذیر است.
در چنین شرایطی و با توجه به پیشینه تاریخی تشکیل ناتو و نقش ماده ۵ در سازماندهی دفاع جمعی و مشترک اعضای این پیمان چه نقشی میتوان برای سازمان پیمان آتلانتیک شمالی در بحران اوکراین و در جریان حمله نظامی احتمالی روسیه به خاک این کشور متصور شد؟
واشنگتن نیروی محرکه تشکیل ناتو در سال ۱۹۴۹ بود. در ابتدا، این اتحاد نظامی بین دوازده کشور بریتانیا، فرانسه، ایتالیا، هلند، کانادا، ایالات متحده، بلژیک، دانمارک، ایسلند، لوکزامبورگ، نروژ و پرتغال و با هدف ایجاد سنگری در برابر اتحاد جماهیر شوروی شکل گرفت.
اعضای ناتو از آن زمان تا به حال به ۳۰ کشور افزایش یافته و افزون بر آلمان، اسپانیا، ترکیه، یونان، برخی جمهوریهای سابق اتحاد جماهیر شوروی از جمله استونی، اسلوونی، لتونی و لیتوانی و کشورهای جمهوری چک، اسلواکی، رومانی، بلغارستان، کرواسی، مجارستان، لهستان، آلبانی، مونتهنگرو و مقدونیه شمالی که همگی زمانی جزء بلوک شرق محسوب میشدند، به عضویت این پیمان نظامی درآمدهاند؛ بنابراین با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی، نه تنها ناتو متلاشی یا محدود نشده، بلکه رشد کرده است و با اتکا به بروز نگرانیهای امنیتی اعضای خود تکامل یافته و جایگاه خود را به عنوان قدرتمندترین ائتلاف نظامی جهان حفظ کرده است.
روسیه توسعه ناتو در سرتاسر اروپا و گسترش آن به شرق این قاره را به عنوان یک تهدید میبیند و ناتو را به تلاش برای محاصره این کشور متهم میکند. اما در مقابل، ناتو یادآور میشود که از ۱۴ کشور همسایه روسیه، تنها پنج کشور به عضویت ناتو درآمدهاند که در مجموع تنها ۶ درصد از مرزهای زمینی روسیه با این کشورها مشترک است.