اقتصاد۲۴- «هزینهها دلاریه، حقوق ما ریالیه»؛ این صدای بازنشستگان تامین اجتماعی در اول ماه مه (روز جهانی کارگر) خطاب به مدیران تامین اجتماعی و وزارت کار است؛ و البته سادهترین جمعبندی از شوکدرمانیهای ارزیِ سالهای اخیر، در همین جملهی ساده خلاصه میشود.
از بازار متلاطم خودرو گرفته تا شوک به بازار مسکن، همه ناشی از گرانیِ بیش از ده برابری قیمت دلار در دو سال اخیر بوده است؛ از بازارهای سرمایهای که به طور مستقیم از نرخ دلار متاثر میشوند، درمیگذریم؛ قیمت لوازم خانگی و تعمیرات آن نیز بعد از اثرگذاری شوکهای ارزی چندبرابر شده است. قیمت خوراکیها هم به گونهای غیرمستقیم وابستهی نرخ ارز است؛ کود، دان مرغ و حتی بذر، وارداتیست و اگر دلار گران شود، زنجیرهی غیرمستقلِ تولید، این گرانی را به ضعیفترین و آخرین حلقه یعنی مصرفکنندهی نهایی منتقل میکند؛ حتی قیمت حمل و نقل و کرایه تاکسی هم از قیمت دلار متاثر است؛ وقتی از یک راننده تاکسی میپرسم چرا به جای کرایهی مصوبِ ۱۴ هزار تومانی، ۱۵ هزار تومان میگیرد، میگوید «میدانید یک سرسیلندر و بلبرینگ و حتی روغن موتور بخواهم عوض کنم چقدر میشود؛ از وقتی دلار گران شده، استهلاک ماشین چند برابر شده…»