اقتصاد۲۴– دنیای بدون روسیه و یا در جنگ و تحریم علیه روسیه، هرگز دنیای امن و امانی نخواهد بود. آیا ولادیمیر پوتین رهبر خودمحور روسیه، آگاهانه چنین وضعیتی را بر دنیای بحران زدۀ امروز تحمیل کرده و با تجاوز سراسر خطا به اوکرایین، دنیای غرب را پس از بیش از ۷۰ سال از جنگ دوم، دوباره مستقیما به مبارزه طلبیده است؟ و آیا دنیای غرب سه دهه پس از فروپاشی آرام و بدون دردسر شوروی، در تحقیر، محاصره و انزوای این قطعه سرزمینیِ سرشار و پهناور، زیاده روی کرده است؟ بدون شک این هردو عامل، دست به دست هم داده و بزرگترین بحران امنیتی بین المللی پس از جنگ دوم را که در اوج جنگ سرد هم سابقه نداشته، رقم زده است.
اشتباه محاسبه پوتین و تجاوز نظامی به اوکرایین، در حالی است که دنیای غرب به ویژه ایالات متحده در معضلات عظیم داخلی و خارجی خود به سر میبرد. کمی پیش از شکست پرتلفات و حیثیتی آمریکا از پاندمی کرونا و ضعف و فترت اقتصادی و اجتماعی ناشی از آن در کلیت دنیای غرب، در آمریکا شاهد شکاف و تجزیه سیاسی داخلی ناشی از جریان راست افراطی ترامپیسم بودیم. ایالات متحده که سپس در افغانستان و عراق و کلا منطقه شاهد ناکامی و عقب نشینی بود، لاجرم تمام هم خود را بر هدف اصلی، این بار رویارویی تمام عیار با چین در حوزه هندو-پاسیفیک متمرکز کرد. در همان حال روسیۀ پوتین با اتخاذ سیست هوشمندانه در تمام نقاط خالی ناشی از عقب نشینی آمریکا، از هردو جنبۀ سخت و نرم، موفقیتهای نسبی به دست آورده بود و در راه نزدیکی و حتی اتحاد با چین، جای پای مستحکمی در عرصههای منطقهای و بین المللی کسب کرده بود.
گرچه تمامی عوامل مذکور به اشتباه محاسبه پوتین کمک کرد و او را عجولانه به رویارویی مستقیم با غرب در منطقۀ اوکراین واداشت، لیکن اینها ناشی از انباشت تحقیر و تهدید بیش از سه دههای روسیه توسط غرب و مخصوصا آمریکا و پیمان ناتو هم بود. هرچه بود این تصمیم، در کوتاه مدت مائده آسمانی برای ایالات متحده در وهلۀ اول و سپس برای چین جهت تنفس و تجدید قوا و تجربه اندوزی بیشتر و حتی برای بازیگران کوچکتر منطقهای نظیر ترکیه، اسرائیل و برخی دیگران نیز بود. مسلما آینده توضیح خواهد داد که چه عوامل واقعی باعث چنین تصمیم اشتباهی شده است، اما در اینجا بیان دو تجربه تاریخی از برخی متفکران معاصر خالی از فایده نیست که با توجه به خصلت زمامداران خودمحور در عدم اعتنا به نظر و عقل جمعی و اصرارشان بر نظرات و آمال شخصی میگفتند: اصلا این قوم وحشی مغول در ابتدای کار، بنای درنوردیدن مغرب زمین را داشتند که وساطت، رایزنی و دسیسههای همین غربیان و کلیسائیان نزد خاقانهای شرقی و مغولی و البته به اشتباه و حماقت سلاطین شرقی، سر تازندۀ این قوم وحشی را به سوی شرق گرداندند تا تمام ممالک شرقی و مسلمان را به قهر و بآتش بسوزانند. یا قولی دیگر که میگفت: معلوم نیست چه عواملی در کار بود که ارتش رایش هیتلری بجای غلبه بر بریتانیا و اشغال لندن و تسویه حساب با این مرکزیت دنیای مسلط غرب، همچون ناپلئون، به استپهای سرد و یخ زده روسیه منحرف شد و در خون و گل و لای آن صفحات تاریک و ناشناخته، از پای درآمد؛ و حالا پوتین!
بیشتر بخوانید: آیا نفت ۲۰۰ دلاری در انتظار جهان است؟