اقتصاد۲۴- سال گذشته نماینده، ولی فقیه در سازمان حج و زیارت اظهار کرد که هزینه حج سال آینده (یعنی سال جاری) حدودا ۱۵۰ میلیون تومان است؛ که با توجه به حضور ۷۷ هزار ایرانی در مکه و مدینه معادل ۱۱ بیلیون و ۵۵۰ میلیارد تومان است. هزینههایی که برای حجاج ایرانی ممکن است به عوامل متعددی از جمله هزینه پرواز، هزینه اقامت، هزینه حمل و نقل در داخل عربستان، هزینه طعام و مربوطات، هزینه خدمات حج (شامل هزینههای مربوط به خدمات مذهبی و مراقبتی در طول سفر حج، از جمله هزینه مداحیها، پوشش معتبر، مستندسازی و…)، بستگی داشته باشد.
به طور متداول، دولتها باید هزینههای این سفر را از طریق دریافت مبالغی از حجاج تأمین کنند و به تناسب سهمیهای که عربستان سعودی به هر کشور اختصاص داده است، اقدام به اعزام حجاج کنند. در مورد ایران، مشاهده میشود که هر ساله بودجهای به نام یارانه برای حجاج در نظر گرفته میشود و این موضوع مورد انتقاد قرار میگیرد. اگرچه سازمان حج، این فرضیه را رد میکند و همواره تأکید میکند که حجاج خودشان هزینه سفر خود را پرداخت میکنند، اما اتفاقی که در سال جاری رخ داده، عجیبتر از سالهای گذشته است.
مجوز پرداخت مبلغ ۲/۷۶ میلیارد دلار بابت خرید گاز و برق از ایران، توسط ایالات متحده آمریکا از بدهیهای عراق صادر شده است. طبق گزارشی از یک منبع وزارت خارجه عراق به خبرگزاری رویترز، این وجه از طریق بانک تجاری عراق به ایران منتقل خواهد شد و بر این تأکید شده است که فقط باید برای هزینههای زائران ایرانی و صادرات مواد غذایی به ایران استفاده شود.
علاوه بر منبع درآمد جدید برای سازمان حج، هر سال دولت ارز با نرخ یارانهای به سازمان حج پرداخت میکند. در تاریخ ۲۷ دیماه سال گذشته، در حالی که قیمت دلار در صرافیها به بالای ۳۹ هزار تومان رسیده بود، سازمان حج و زیارت اعلام کرد که ارز حج با نرخ ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان اختصاص یافته است. همچنین، یک یارانه دیگر که به حجاج تعلق میگیرد، مربوط به سهمیه ارز مسافرتی است. به ازای هر حاج، ۵۰۰ دلار ارز مسافرتی با قیمتی تقریباً ۲۰ درصد پایینتر از بازار ارز ارائه شده است.
از طرفی دولت در سال جاری بودجه سازمان حج و زیارت را سه برابر بیشتر از سال گذشته افزایش داد. تنها ماموریت مشخص شده برای این سازمان، تنظیم سفرهای زائران به حج، عمره و عتبات عالیات است. هزینه بیشترین بخش از این بودجه در ارسال زائران به عربستان و عراق صرف میشود و به نظر میرسد که مقدار پول این بودجه تماماً توسط زائران و حجاج به صورت ریالی تأمین میشود.
درباره گردش مالی سازمان حج و زیارت در بانکهای ایران داده جدیدی وجود ندارد. آخرین اطلاعات مربوط به سال ۹۳ است. در این سال، این گردش مالی به مبلغ یک میلیارد و ۳۰۰ میلیون دلار بود. با در نظر گرفتن نرخ دلار، این مبلغ در معادلسازی امروز حدوداً ۶۲،۴۰۰،۰۰۰ میلیارد تومان میشود. بر فرض نزدیک به واقعیت بودن این رقم، این میزان بالغ بر گردش مالی سازمان حج و زیارت نشان دهنده حجم عظیمی از تراکم و جریان مالی در این سازمان در سال مذکور است. به عنوان یک میزان مالی قابل توجه، این مبلغ تأثیر قابل توجهی بر اقتصاد کشور دارد. زیرا درآمدهای سازمان حج و زیارت ممکن است برای توسعه زیرساختها و خدمات مرتبط با مراسم حج استفاده شود، همچنین بهبود زیرساختها و تأمین نیازهای زائران و مسافران در این مراسم را تسهیل میکند. علاوه بر این، مبلغ گردش مالی سازمان حج و زیارت نشان میدهد که حجم زائران و مسافرانی که به ایران در طول سالها سفر میکنند و در این سازمان فعالیت میکنند، قابل توجه است.