اقتصاد24- حضور گسترده سهامداران در بورس و تبدیل شدن بازار سرمایه به یک گفتمان غالب اقتصادی، این روزها منجر به طرح این پرسش شده است که نقش دولتها در برابر بازار سرمایه چیست؟ برخی انتظار دارند دولت از طریق تزریق پول به بورس کمک کند اما در مقابل برخی دیگر از اقتصاددانان با این استدلال که کمک مالی دولت به بازار سرمایه آثار اقتصادی زیانباری دارد مخالف تزریق نقدینگی از سوی دولت به بورس هستند. با وجود این اختلاف نظرها آمارهای موجود از ارزش روزانه معاملات که به پایینترین سطح در یکسال ونیم گذشته رسیده نشان میدهد که راهکار نجات بورس صرفنظر از اینکه چهکسی قرار است پول به بازار سهام بیاورد، از مسیر تزریق نقدینگی میگذرد بر همین اساس سازمان بورس تلاش کرده است از طریق راهکارهایی، حجم تزریق پول به بورس را افزایش دهد و از این طریق طرف تقاضا را تقویت کند اما بهنظر میرسد برای نجات بورس باید نقدینگی بیشتری تزریق شود، همین موضوع همه نگاهها را به سمت دولت خیره کرده است.
آیا تزریق منابع دولتی درست است؟
تا قبل از دهه 30 میلادی بحث درباره نقش دولتها در بازارهای سهام چندان مطرح نبود اما با تعیین نظریات اقتصادی جدید که نقش دولتها را در اقتصاد تقویت میکرد رفتهرفته اثر دولتها در اقتصاد و بازارهای سهام نیز بیشتر شد بهطوری که اکنون بازارهای سهام صرفنظر از نقشی که برای تامین مالی بخش خصوصی دارند، یک ابزار مهم برای تعیین سیاستهای مالی و همینطور ابزاری برای تامین مالی دولتها هستند.
این رویکرد و تغییر نگاه به بازارهای سهام بهویژه بعد از بحران مالی سال 2008و اکنون با شیوع کرونا بیشتر از گذشته شده است. دراین دو دوره به غیراز ایالات متحده آمریکا بسیاری از دولتها در کشورهای توسعهیافته بهطور مستقیم به بازارهای سهام پول تزریق کردند. این کار به این دلیل بود که آثار زیانبار تزریق نکردن نقدینگی به بازار سهام در بلندمدت بیشتر از آثار زیانبار تزریق پول بود.
دولتها از این طریق مسیر تعیین سیاستهای مالی و تامین مالی خود را همچنان باز نگاه داشتند چرا که با تداوم روند نزولی بازارهای سهام، صرفنظر از دولت، مسیر تامین مالی سرمایهای بخش خصوصی هم با مخاطرات جدی مواجه میشود بنابراین دولتها در زمان وقوع بحرانهای مالی و اقتصادی از طریق برآورد فواید و هزینههای تزریق مالی دولتها در بورس به بازارهای سهام پول تزریق میکنند و این رویه در یک سال گذشته بعد از شیوع کرونا در جهان بار دیگر اتفاق افتاد ومنجر به تزریق هزاران میلیارد دلار نقدینگی از سوی دولتها به بورسهای سراسر جهان شد.
نقش دولت در بازار سرمایه ایران
آمارها نشان میدهد دولت در سال قبل با فروش 35هزار میلیارد تومان سهام و دریافت 17هزار میلیارد تومان مالیات از محل نقل وانتقال سهام بهطور مستقیم نزدیک به 52هزار میلیارد تومان، منابع مالی از بازار سهام تامین کرده است.این میزان تامین مالی رابطه مستقیمی با رونق در بازار سرمایه داشت.مطابق آمارهای موجود ارزش کل معاملات بازارسهام در سال گذشته به محدوده 3500هزار میلیارد تومان رسید و فقط در 5ماهه نخست سال بیش از 120هزار میلیارد تومان نقدینگی تازه وارد بازار سهام شد.