اقتصاد۲۴– ژوبین صفاری: سالهای اخیر را در تاریخ ایران باید سالهای هجرت نام نهاد. یکی از پرجستجوترین کلیدواژهها در سالهای اخیر مهاجرت و روشهای مهاجرت بوده است.
تمایل به مهاجرت در بین ایرانیان طی پنج سال اخیر افزایش محسوس و گسترده یافته و این تمایل میان تحصیل کردگان و جوانان بیشتر است. در یک نظرسنجی ۸۰ درصد پرسششوندگان مسائل اقتصادی را انگیزه میل به مهاجرت عنوان کردهاند. ماجرایی که از روزهایی که ایران هفته پایانی آبانماه ۹۸ را پر التهاب و پر حادثه پشت سر گذاشته بود، قوت گرفته بود، حالا ابعاد تازهای یافته است. در همان زمان روزنامه اعتماد در گزارشی بررسی این موضوع در سایت مرجع Google Trends را انجام داد، و مشخص شد در شرایطی که مردم ایران دسترسی محدودی به اینترنت داشتند، اما درصد جستوجوی واژه مهاجرت در این بازه زمانی به ۱۰۰ رسیده است. بر این اساس در حالی که جستوجوی این واژه تا ۱۷ نوامبر ۲۰۱۹، یعنی ۲۶ آبانماه ۱۳۹۸، صفر بوده، از ۱۸ نوامبر روند صعودی را طی کرد و تا ۲۱ نوامبر به ۱۰۰ درصد رسید. ۲۶ آبانماه یعنی دقیقاً ۲ روز پس از افزایش قیمت بنزین. از همان روز بود که قطعی اینترنت در کل کشور آغاز شد و تا حدود پنج روز پس از آن، به جز برخی از شرکتها، رسانهها و افرادی معدود، مردم عادی به اینترنت دسترسی نداشتند. این آمار هم نشاندهنده جستوجوی افرادی است که میتوانستند به هر طریقی وارد گوگل شوند.
تکرار این روند حداقل دو بار دیگر و پس از انتخابات خرداد سال ۱۴۰۰ و یک بار دیگر پس از مطرح شدن طرح صیانت رخ داد که نشان میداد چطور فشارهای سیاسی و اجتماعی، محدودیتهای اینترنت و بحرانهای اقتصادی تاثیر مستقیم بر روند تلاش ایرانیان برای مهاجرت دارد.
نتایج یک گزارش پژوهشی نشان میدهد در حالیکه سهم ایران از جمعیت جهان در حدود ۱.۰۷ درصد است، اما سهمش از جمعیت مهاجران جهان از سال ۱۹۹۰ تا سال ۲۰۲۰ تنها ۰.۱۶ درصد افزایش یافته که همچنان پایینتر از سهم جهانی جمعیت ایران است. سالنامه مهاجرتی ایران در سال ۱۴۰۰ نیز نمایانگر آخرین و بهروزترین آمار و اطلاعات حوزه مهاجرتهای بینالمللی در ایران و جهان است و نسبت به سالنامه مهاجرتی سال ۱۳۹۹ بهبود یافته است.
اما از سوی دیگر آمارهای منتشر شده نشان از تمایل بسیار ایرانیان به مهاجرت دارد. نتایج یک نظرسنجی جدید نشان میدهد که از هر سه نفر ایرانی، یک نفر تمایل دارد مهاجرت کند و انگیزه ۸۰ درصد این افراد برای خروج از ایران، مسائل اقتصادی است.