اقتصاد۲۴– «علی باقری کنی» معاون سیاسی وزیر امور خارجه و رئیس هیئت مذاکره کننده ایران در مذاکرات هستهای در تاریخ ۱۲ اسفند ۹۷ با حضور در برنامه «بدون توقف» که از شبکه سه سیما پخش شد، سخنانی گفت که بهت هر ناظر بیطرف و آشنا با ساخت و کار دیپلماسی را برانگیخت. او که این روزها به دلیل ریاست هیئت مذاکره کننده برجامی ایران در کانون توجه رسانههای جهان قرار دارد و با سفر غیر مترقبه اش به مسکو؛ آنهم بلافاصله پس از گفتگوهای ناتمام در دوحه، پرسشهای بیپاسخی را برانگیخته، در برنامه افق گفته بود «.. وقتی میگوییم من فقط میخواهم تنش را از بین ببرم، باید امتیاز بدهم. به عقیده من تنش زدایی برای دوست است. ما در برابر دشمن باید تهدیدزایی داشته باشیم. اساساً به نظر من نگاه تنشزدایی، نگاهی منفعلانه است که نهایتاً به تحلیل هویت ملی منتهی خواهد شد و هیچ چیزی از ما باقی نخواهد ماند.»
در آن هنگام، شنیدن چنین سخنانی از کسی که آشنا با مبانی علم سیاست است و به عنوان یک دیپلمات شناخته میشد تعجب آور و بلکه بهتبرانگیز بود. کارویژه یک دیپلمات، گفتگو و چانهزنی در نظام آنارشی بینالمللی و تلاش برای حفظ و ارتقای امنیت و منافع ملی به منظور دور کردن کشور از تنش در روابط خارجی است.
اصل مذاکرات دیپلماتیک در تاریخ سیاست خارجی کشورهای جهان حاوی دو مفهوم روشن است: نخست؛ مذاکره برای کاستن از تنشها با تعدیل در مواضع حداکثری طرفهای مناقشه با حاصل جمع متغیر. دوم؛ مذاکره برای پایان جنگ و درگیری که الزاماً نتیجه صفر تا صد نداشته و برنده و بازنده آن هم معلوم است. بدیهی است برداشت از مفهوم نخست مذاکره، چیزی جز تنشزدایی و اراده طرفها برای دستیابی به این منظور نمیتواند باشد. روابط خارجی دولتها در ادوار تاریخ سرشار از مذاکراتی است که هدف تنشزدایی را دنبال کرده است. تنش زدایی در روابط خارجی برخلاف آنچه باقری کنی در آن هنگام گفت، اختصاص به دوستان ندارد، بلکه تجربه تاریخ روابط بینالمللی گواه آن است که نظامهای سیاسی حتی با رویکردهای ایدئولوژیک متعارض نیز به تنشزدایی با رقیبان، مخالفان و دشمنانشان روی خوش نشان دادهاند.
جنگ سرد و روابط پر از خصومت دو نظام سرمایهداری (یا همان امپریالیستهای لیبرال) و نظامهای کمونیستی، سرشار از شدت و ضعف در فرایند تنشزدایی بوده است. دو طرف گاه تا آستانه جنگ، قدم پیش گذاشتند، اما سرانجام کاستن از تنش را برگزیدند. همان هنگام نیز برخی جزم اندیشان شمشیر مخالفت با تنشزدایی را علیه دوستان خود از نیام کشیدند و آنان را به سازشکاری متهم کردند.
بیشتر بخوانید: طراحی محصول چیست؟ / برای طراحی محصول از کجا باید شروع کنیم؟