اقتصاد۲۴– سیاستگذاری عمومی به عنوان یک دانش نوین در اداره امور عمومی که البته بر حکمرانی مطلوب و مشارکت فراگیر شهروندان در تعیین سرنوشت خویش استوار است، همچنان بر اساس حضور و اقتدار یک سیاستگذار بزرگ و صاحب نفوذ طراحی و اجرایی میشود. اصل حضور و سلطه سیاستگذار بزرگ بر سیاستگذاری عمومی بهخصوص سیاستگذاری خارجی در همه کشورهای جهان و حتی مدعیان دولت لیبرال نیز به درجاتی متفاوت برقرار است. در چنین فرایندی است که رهبر، رئیس جمهور یا نخست وزیر میتواند به عنوان حکمران اصلی نظام به مدیریت امور عمومی و نفوذ بر ماهیت سیاستگذاری عمومی بپردازد.
سیاستگذاری خارجی از مهمترین حوزههای نمایش اقتدار و سلطه حکمران یا سیاستگذار بزرگ بر سیاستگذاری عمومی است که تاحدودی به حوزه خصوصی رهبران برای اعمال قدرت نیز بدل شده است. در چنین شرایطی است که رهبران مقتدر نهتنها میتوانند سیاستگذاری خارجی بلکه کل سیاستگذاری عمومی یک کشور، منطقه یا جهان را با چالش و بحران مواجه و یا اینکه چالش و بحرانی بزرگ را برطرف کنند.
هزاران نمونه از چنین سیاستهای تأثیرگذار و سیاستگذاران اثرگذار در پیشینه تاریخی جهان وجود دارند. اما یکی از اثرگذارترین رهبران سیاستگذار که از ادامه یک چالش بزرگ و بحران جهانی در نیمه اول قرن بیستم جلوگیری کرد را میتوان امپراتور سابق ژاپن “هیرو هیتو” دانست. هیروهیتو به عنوان امپراتور مقتدر ژاپن که به همراه ایتالیا به رهبری بنیتو موسولینی و آلمان به رهبری آدولف هیتلر، کشورهای اصلی ائتلاف محور را تشکیل دادند، در آسیا توانسته بود به عنوان قدرت مسلط قدرتنمایی کند و حتی با حمله به نیروهای ایالات متحده آمریکا در بندر پرل هاربر، به آمریکا نیز اعلام جنگ کند، سرانجام در مواجهه با حجم شدیدی از حملات متفقین به رهبری آمریکا، مجبور به اعلام پایان جنگ و تسلیم شد. امپراتور ژاپن در ۱۵ اوت ۱۹۴۵ (بعد از بمباران اتمی هیروشیما در ۶ اوت و همچنین بمباران اتمی ناگازاکی در ۹ اوت) به پذیرش صلحی دردناک و تاریخی مجبور شد. صلحی که شاید بسیاری از ما آن را یک سازش و تسلیم بدانیم، اما بهترین تعریف آن در سخنان رادیویی هیرو هیتو در ۱۵ اوت ۱۹۴۵ بیان شده است که میگوید: «ما با تحمل آنچه تحملناپذیر است و کشیدن آنچه رنجش، ناکشیدنی است، راه صلحی بزرگ برای تمام نسلهای آتی را هموار ساختیم.»
این سخنان امپراتور ژاپن میتواند الگوی سیاستگذاری عمومی بسیاری از سیاستگذاران باشد که برای آسایش و رفاه نسلهای آینده، حاضر به پذیرش صلحی چنین دردناک میشوند. روند صلح بزرگ ژاپن را میتوان یکی از الگوهای اثربخش برای چالشها و بحرانهای کنونی جهان بهخصوص مذاکرات احیای برجام برای ایران قلمداد کرد که در محورهای زیر مورد بررسی قرار میگیرد:
بیشتر بخوانید: چرا اروپا نمیخواهد برجام بیفرجام باشد؟