اقتصاد۲۴– امروز وزیران و سیاستگذاران محیطزیست از ۹ کشور همسایه مهمان تهران هستند تا در نشستی مشترک، چارهای برای مشکلات زیستمحیطی منطقه و از جمله توفان خاک که سوغات جدید همسایگان غربی برای شهروندان ایرانی است بیندیشند. مهمانان امروز علی سلاجقه؛ رییس سازمان حفاظت محیطزیست و میزبان نشست منطقه وزیران، حدود ۱۰ هیات عالیرتبه از کشورهای ترکیه، ترکمنستان، عمان، آذربایجان، ارمنستان، قطر، عراق، سوریه، امارات و چندین سازمان بینالمللی هستند که با توجه به شرایط روزهای اخیر و شدت گرد و خاکی که هوای شهرهای نیمه غرب و جنوب غرب و مرکز کشور را در مینوردد و تا تهران و محل برگزاری نشست هم رسیده است، به نظر میرسد زمان برگزاری نشست اتفاقا، از این بابت مناسب است که مقامات منطقهای، از نزدیک شاهد باشند خیزش هر روزه گرد و خاک، چطور زندگی را به کام هموطنان ما تلخ کرده است. طبق آخرین گزارشهایی که طی دو روز گذشته از سوی سازمان هواشناسی و سازمان حفاظت محیطزیست منتشر شد، از دیروز، توده جدیدی از گرد و خاک مرزهای غربی کشور را پشت سر گذاشته و تا پایان هفته، هوای ۱۶ استان ایران را خاکآلود خواهد کرد و در مناطقی، چشمها، چشمها را نخواهند دید. دیروز اخباری حکایت از خطرناک شدن وضعیت هوای شهرهای اهواز و سوسنگرد داشت، چون غلظت گرد و غبار در اهواز به ۱۰ برابر حد مجاز رسیده بود درحالی که هوای ۱۸ شهر استان خوزستان هم خاکآلود و ناسالم و با آلودگی بیش از حد مجاز بود.
هنوز اعلام نشده که خسارت و زیان اقتصادی و اجتماعی و معیشتی تعطیلی یک شهر بر اثر توفان گرد و خاک چقدر و چند ریال است، اما خوب است که رییس سازمان حفاظت محیطزیست، در همین ایام برگزاری این نشست منطقهای، مهمانانش را به بازدید شهرهای تعطیل شده کشور ببرد تا مهمانان ببینند زندگی در شهری مثل مهران و دهلران که از شدت خاکآلودگی، تغییر رنگ داده چه معنایی دارد. طبق گزارشهای دو روز اخیر استانداریها، تمام ادارات دولتی و واحدهای آموزشی در ۱۵ شهر استان خوزستان و لرستان تعطیل شدهاند. هفته گذشته هم استان تهران و البرز شرایط مشابه را تجربه کردند و تمام دستگاههای دولتی خاموش شد. طبق اعلام مسوولان و فعالان حفاظت از محیط زیست کشور، غیر از سهم غیر قابل انکار هفت کانون اصلی گرد و غبار داخلی، ۸۰ الی ۹۵ درصد کانونهای خیزش گرد و خاکی که نفس ایران را بند آورده، خارجی است؛ بیابانهای ۹۰ میلیون هکتاری عربستان و ۲۴ میلیون هکتاری عراق و ۴ میلیون هکتاری سوریه و البته یمن و آسیای میانه و همچنین، پروژه دنبالهدار و بیوقفه سدسازی ترکیه بر سرچشمه دو رود دجله و فرات که به خشکیدن انشعابات این دو رود در کشور عراق و بیابانزایی مساحت وسیعی از اراضی همجوار عراق با ایران منجر شده، مشخصترینهای این فهرست هستند.
با توجه به سنگینی کفه ترازو از قصور همسایگان شمالی و غربی و جنوبی در آلوده کردن هوای ایران، معلوم نیست برگزاری این نشست چه فایدهای برای هموطنان ما دارد، چون اگر قرار است در این نشست هم همچون ۹ سال گذشته، تعارفات دیپلماتیک مانع از آن شود که مقامات ایران، سهم تقصیر همسایگان غربی را به رخشان بکشند یا از یادآوری تعهدات الزامآور انسانی، بینالمللی، منطقهای خودداری کنند و اگر سلاجقه نتواند یا نخواهد در این نشست منطقهای، سوءمدیریت دولت عراق بابت نادیده گرفتن حقآبه هورالعظیم را یادآوری کرده یا از مقامات محیطزیست ترکیه نپرسد چرا نامهنگاری هزاران شهروند ایرانی به سازمان ملل درباره تبعات گسترده و خطر بروز فاجعه انسانی به دنبال اجرای پروژه گاپ و سریال دنبالهدار سدسازیهای ترکیه در حوزه آناتولی جنوبی بر سرچشمه رودهای دجله و فرات، اینطور با بیتفاوتی و سکوت و بارقههایی از تهدید از سوی کشور همسایه مواجه شده، این نشست منطقهای چیزی نخواهد بود جز حیف و میل بیتالمال بابت پذیرایی تابستانی از همتایان عرب و ترک رییس سازمان حفاظت محیطزیست کشور ما.
ایران در حال خشکیدن است. ماههاست که حافظان محیطزیست و منابع طبیعی از خطر خشک شدن منابع آب زیرزمینی در کل کشور ابراز نگرانی کردهاند. بین این هشدارها، برخی نگرانکنندهتر است، چون صرفنظر از وجهه اقتصادی، بار ارزشی و تفاخر ملی هم دارد. از جمله خبری که چندی قبل منتشر شد و هشدار میداد که افزایش تبخیر، کاهش بارندگیهای سنواتی، کاهش ورودی دریاچه و همچنین تداوم برداشت بیرویه از منابع آب زیرزمینی، جنوب دریاچه ارومیه را در معرض خطر خشک شدن قرار داده است.