اقتصاد ۲۴- بهلحاظ کرداری، محدوده کنونی شاخص مقارن با مقاومتهای متعدد تکنیکی است که تا قبل از عبور قاطع از مرز ۶/ ۱ میلیون واحدی میتواند بهعنوان مانع در مسیر صعود عمل کند. از لحاظ بنیادی نیز پس از عقبنشینی نسبی دلار آزاد از کانال ۲۸ هزار تومان، اندکی از شتاب افزایش انتظارات تورمی کاسته شده و خریداران سهام با احتیاط بیشتری در سمت تقاضا عمل میکنند. ارزش معاملات نیز با حذف اثر عرضههای اولیه، در دو روز پایانی هفته گذشته، برای نخستینبار از ابتدای شهریور در زیر مرز ۱۰هزار میلیارد تومان قرار گرفت.
دراین میان، بهراه افتادن دوباره قطار عرضههای اولیه در روز چهارشنبه، بخشی از هیجان تقاضا را مهار کرد تا از شکلگیری اعوجاجهای رفتاری در مسیر صعودی جلوگیری شود. بهنظر میرسد در کوتاهمدت کماکان نگاه فعالان بورس تهران بهنرخ ارز و نیز سرنوشت مذاکرات هستهای دوخته شده است؛ حوزهای که با عبور از دوره انتقال قدرت اجرایی در ایران، میتواند آبستن اخبار و تحولات مهم در فصل پاییز همگام با از سر گرفتن گفتگوها باشد.
شاید اینطور بهنظر برسد که با پیشرفتهای نرمافزاری در یک دهه گذشته و دسترسی آسانتر بهاطلاعات پالایش شده مالی شرکتها، بر عمق و کیفیت تحلیل بنیادی در بورس تهران افزوده شده است؛ بهویژه آنکه در دهه ۸۰ خورشیدی، خبری از نهادهای مشاوره سرمایهگذاری و نیز شرکتهای حرفهای مدیریت دارایی نبود؛ ضمن آنکه روشهای تحلیل مبتنی بر رویکرد سنتی بدون استفاده از ابزار مدرن محاسباتی و مدلهای مالی بود. با این حال، نگاهی بهرفتار سرمایهگذاران بهویژه در دو سال گذشته نشان میدهد که حتی اگر عمق تحلیلها بیشتر شده باشد، اعتنا بهنتایج آنها در تصمیمگیری نهایی لزوما افزایش نیافته است. در حالحاضر، بیشتر ارزیابیهای تحلیلی مبتنی بر تخمین نرخ فروش و درآمد شرکتها است.
در تحلیل هزینهها هم معمولا از ضرایب همگون ۳۰ تا ۴۰ درصدی برای برآورد آتی استفاده میشود که در عمل دقت کافی ندارد و متناسب با انتظارات فزاینده تورمی در بخش فروش که معمولا بهعنوان دلیل جذابیت سهام مطرح میشود، نیست. علاوه براین، بهمشکلات حیطه تولید نیز کمتر بها داده میشود که در نمونه اخیر آن، بهرغم افت فراگیر و بااهمیت حجم تولید در طیف وسیعی از صنایع بورسی، با توجیه جبران کاهش مزبور از محل رشد ارز، این رویداد وزن مهمی در تصمیمات سرمایهگذاران پیدا نکرد. در تصویر بزرگتر، افت گسترده قیمت سهام در نیمه دوم سال گذشته بهرغم رشد معنادار قیمتهای جهانی و افزایش قیمت میانگین ارز قابل اشاره است، در حالیکه در چهارماه اول، شرایط هر دو متغیر مزبور بهویژه قیمتهای جهانی بهمراتب ضعیفتر بود. در سهماه گذشته نیز ابعاد رشد بیش از ۵۰ درصدی قیمت سهام کالایی تناسبی با رشد ۱۰درصدی نرخ ارز در سامانه نیما و بازار آزاد و ثبات قیمتهای جهانی ندارد.
در حوزه رفتارهای خرد نیز بعضا رشد قیمت یک محصول در بازار جهانی در یک روز مبنای رفتار خریداران قرار میگیرد یا در شرکتهای سرمایهگذاری، سود هر سهم بدون توجه بهماهیت تکرارپذیر بودن درآمدها و خالص ارزش داراییها بهعنوان ملاک جذابیت مطرح میشود که آخرین نمونه آن در اقبال گسترده متقاضیان نسبت به سهام شرکتهای سرمایهگذاری تازه وارد که سود بالایی در ۱۲ماه گذشته بهواسطه فروش سرمایهگذاریها شناسایی کردهاند بهچشم میخورد. از مجموع مشاهدات فوق میتوان این گمانه را مطرح کرد که بهرغم رشد ابزارهای تحلیلی، عمق ارزیابی و توجه بهظرایف ارزشگذاری سهام در بورس تهران بهنحو متناسبی رشد نیافته و کماکان انتظارات تورمی بهعنوان یک فاکتور کلی، مهمترین تعیینکننده رفتار عمومی سرمایهگذاران در برهه کنونی بهشمار میرود.