فشار معیشتی و ضعف در سیاستگذاری تخلفات موتورسواران را به تهدیدی برای نظم و حقوق شهروندی تبدیل کرده است
جوان آنلاین: در شهر، صدای بوق و چراغ موتورها هشداری شبیه آژیر خودروهای امدادی شده است و این پیام را مخابره میکند: «از سر راه من کنار بکش» تهران و بسیاری از کلانشهرهای ایران چندسالی میشود به جولانگاه موتورسیکلتهایی تبدیل شده که هم نجاتبخش در ترافیک و هم نقضکننده بیوقفه قانون شدند. موتورسیکلت، دیگر تنها یک وسیله نقلیه نیست؛ ترکیبی از اقتصاد معیشتی، خلأ قانونی، ضعف نظارت و بینظمی شهری شده که فریاد همه شهروندان را درآورده است. از نگاه قانون، بسیاری از موتورها نباید در پیادهرو تردد کنند، نباید خلاف جهت بروند، نباید بدون پلاک یا با پلاک مخدوش حرکت کنند، نباید بار غیرمجاز حمل کنند، نباید در بزرگراهها باشند. اما سؤال اساسی اینجاست؛ وقتی قانون هست ولی اجرا نمیشود، قانون به چه درد میخورد؟! از نگاه شهری، مشکل نه در نفس وجود موتورسیکلت، بلکه در نبود یک سیاست منسجم برای ساماندهی آنهاست.
جولان شبانهروزی موتورسیکلتها بدون توجه به قانون و حقوق شهروندان در سطح شهر هیچ مکانی را برای شهروندان و حتی رانندگان خودروها امن نگذاشتهاند از کوچهها و پیادهروها گرفته تا حرکتهای خلاف جهت در معابر که نهتنها زمینه صدمات جبرانناپذیر به خود و خانوادههایشان را فراهم میکنند بلکه عاملی برای کاهش امنیت و آسایش شهروندان میشوند. موتورسواران پایتخت قوانین راهنمایی و رانندگی را رعایت نمیکنند، یا اینکه قوانین راهنمایی و رانندگی بر موتورسیکلت جاری نمیشود.
اصغر جهانگیر، سخنگوی قوه قضاییه به تازگی گفته است: بسیاری از موتورسواران فرهنگ موتورسواری را رعایت نمیکنند و با ورود به پیادهروها، ویراژ خطرناک، و نقض قوانین، آلودگی، تصادفات و فشار روحی و روانی برای شهروندان ایجاد میکنند.
وی با ارائه آمار عملکرد ششماهه نخست امسال گفت: در این مدت، ۱۴۵پرونده مرتبط با پلاکهای مخدوش تشکیل شد که ۲۵۷نفر جلب و ۲۷مورد تعلیق اجرای حکم داشتند.
جهانگیر افزوده است: عبور موتورسواران از پیادهروها و ایجاد موانع برای عبور عابر پیاده، نقض آشکار حقوق شهروندی است.
وی با بیان اینکه سطح برخورد با موتورسواران بازدارنده نیست، گفت: عبور در پیادهرو به نحوی شده که به عابر میگویند؛ شما از خیابان برو که من راحتتر عبور کنم و این فرهنگ در هیچ کجای دنیا پذیرفته شده نیست.
اصلاح قوانین مرتبط با موتورسواری، به ویژه در مواردی که حقوق مردم نقض میشود، ضروری است تا موتورسواری ایمن و قانونی برای همه شهروندان فراهم شود.
قانون را به دست مردم اجرا کنید
در سطح خیابان چه میگذرد؟ مردم، عابران، رانندهها و حتی برخی موتورسواران هم، همه از وضعیت موجود خستهاند.
«تو پیادهرو راه میرفتم که یه موتوری از پشت سر بوق زد، برگشتم گفت برو کنار، من عجله دارم!»
این روایت یک عابر پیاده است که حالا دیگر نمیداند کجا از حق عبور خودش دفاع کند. در کوچهها، در پیادهروها، حتی در پارکها، رد لاستیک موتورها هست، اما خبری از قانون و نظارت نیست.
همه دوست دارند صدایشان به جایی برسد که قانونگذار قدمی بردارد. حالا ما به میان مردم رفتیم و از آنها پرسیدیم اگر جای قانونگذار بودند، با این وضعیت چه میکردند؟ ممنوعیت یا مدیریت؟ جریمه یا آموزش؟ کدام یک را انتخاب میکردند؟
برای شنیدن صدای مردم، به یکی از مناطق شلوغ و پررفتوآمد رفتیم. از آنها پرسیدیم اگر شما جای قانونگذار بودید، با وضعیت موتورسواران چه میکردید؟
فاطمه، ۳۵ساله، معلم: «من حذفشون نمیکردم، چون خودم دیدم خیلیها دارن با موتور خرج خونه رو درمیارن، ولی نظم لازمه.»
زهره، ۶۰ساله، بازنشسته: «هر روز با ترس از کنار موتوریها رد میشم. مخصوصاً عصرها که همه با عجله رد میشن. بهنظر من ما نیاز داریم به دوربینهایی که ثبت و ضبط دقیق تخلف موتوریها را داشته باشه.»
فرهاد، ۴۵ساله، موتورسوار پیک: «اگه جای قانونگذار بودم اول آموزش میدادم. خیلی از ما نمیدونیم دقیقاً چه قانونی هست. بعدش برای تخلفات برخورد میکردم، ولی نه به شکل زور.»
مینا، ۲۳ساله، دانشجوی معماری: «من واقعاً نمیفهمم چرا یه موتوری باید خلاف جهت، وسط خیابون یا حتی از داخل پارک رد بشه! اگه من قانونگذار بودم، یه لایحه تصویب میکردم برای ساخت مسیر ویژه موتور، مثل دوچرخه. اینطوری نه به کسی آسیب میزنن، نه خودشون در خطرن.»
سجاد، ۳۲ساله، موتورسوار اسنپ باکس: «من خودم هر روز تو خیابونم، میدونم بعضی از بچهها بد رانندگی میکنن، ولی خب همهمون یه جور نیستیم. اگه من قانونگذار بودم، کسایی که خوب رانندگی میکنن، از نظر بیمه یا مالیات یا حتی حق تردد تشویق میکردم. اینطوری آدم انگیزه داره که درست برونه.»
کسی گفت باید شفافیت ایجاد شود، دیگری گفت کنترل شدید، کسی پیشنهاد کد رهگیری آنلاین داد و دیگری پیشنهاد اعمال جریمه سنگین را مطرح ساخت.
موتورسواران را در اجرای قانون مشارکت دهید
زهرا خستو، دکترای جامعهشناسی فرهنگی و پژوهشگر حوزه «ارزیابی تأثیرات اجتماعی و فرهنگی» و «مسئولیت اجتماعی» معتقد است: همزیستی منظم و قانونمندی بین موتورسواران و شهروندان ممکن است، اما نیازمند ایجاد چند بستر مهم است. متن گفتوگو به شرح زیر است: