اقتصاد۲۴– در حساسترین شرایط مذاکرات احیای توافق هستهای، سه کشور بریتانیا، فرانسه و آلمان در بیانیه مشترکی از ایران به خاطر آنچه «تردیدهایی جدی را در مورد نیات و تعهد ایران به نتیجه موفقیتآمیز برجام ایجاد میکند»، انتقاد کردند. در این بیانیه همچنین ایران به عدم استفاده از «فرصت دیپلماتیک و ادامه گسترش برنامه هستهای خود فراتر از هرگونه توجیه غیرنظامی قابل قبول» متهم شده است.
بیانیه سه کشور اروپایی بازتاب وسیعی در جهان داشت. برخی از تحلیلگران این بیانیه را پایان ماراتن وین و شکست مذاکرات توافق هستهای برشمردند و تردیدهای جدی در مورد دستیابی به آن را مطرح کردند. سخنگوی وزارت امور خارجه ایران، بیانیه را «گامی در مسیر شکست مذاکرات» توصیف کرد و مسئولیت به نتیجه نرسیدن مذاکرات را گردن کشورهای صادرکننده این بیانیه گذاشت. این سخنگو همچنین تأکید کرد ایران همچنان به دنبال نهاییکردن توافق است و «اگر فشارهای خارجی نباشد، امکان رسیدن به توافق وجود دارد».
سخنگوی وزارت امور خارجه آمریکا از بیانیه سه کشور اروپایی حمایت کرد. با این حال از پاسخ صریح به این سؤال که رویکرد آمریکا در نشست شورای حکام صرفا انتقاد از ایران خواهد بود یا ارجاع پرونده به شورای امنیت، طفره رفته و با اشاره به اینکه «تحقیقات پادمان سیاسی نبوده و ابزارهایی برای چانهزنی نیستند» خارجشدن پرونده از دستور کار شورای حکام را به گزارش مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به شورای حکام و تأیید حلوفصل مسائل باقیمانده به صورت روشن منوط کرد و افزود: «آن وقت ما انتظار داریم که این پرونده ایران از دستور کار شورای حکام خارج شود، نه قبل از آن».
از میان دو قدرت شرقی در مذاکرات وین، چین واکنشی نسبت به بیانیه سه کشور اروپایی از خود نشان نداد، اما میخائیل اولیانف، نماینده روسیه در وین بیانیه را «بیموقع» توصیف کرد.
در فضای مبهم پس از بیانیه سه کشور اروپایی و جدیشدن تردیدها در مورد دستیابی به توافق، شورای حکام آژانس از روز گذشته نشست دورهای خود را آغاز کرده است. قطعنامه این شورا در نشست ماه ژوئن و انتقاد از ایران، گمانهزنی درباره ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت سازمان ملل و استفاده از این اهرم برای تشدید فشار به ایران را در برخی محافل سیاسی دامن زده است. هرچند تحلیل محتوای بیانیه و موضع سخنگوی آمریکا نشان میدهد این کشورها تمایلی به بستهشدن پنجره دیپلماسی ندارند و ترجیح آنان وادارکردن ایران به اتخاذ تصمیم سیاسی برای نهاییکردن توافق است.
بهرغم اینکه زمان صدور بیانیه سه کشور اروپایی همانطور که نماینده روسیه گفته «نابههنگام» بود، ولی نمیتوان از نظر دور داشت که جوزپ بورل اعتبار و حیثیت سیاسی اروپا را برای خروج از بنبست مذاکرات با طرح نهایی خود به صحنه آورد و با توجه به موافقت اولیه آمریکا با این طرح و درحالیکه جهان در انتظار سفر وزیر امور خارجه ایران به وین برای امضای توافق بود، شرط جدید ایران در «ضرورت بستهشدن پرونده ایران در آژانس» طرح اتحادیه را به کما برد.
بیشتر بخوانید: ادامه تلاشهای اروپا برای راضی کردن تهران