اقتصاد۲۴– محسن مهدیان در همشهری رسما از شعارهای معترضین رونمایی کرده، او در بخشی از یادداشت امروزش نوشته: برای تحلیل ترکیب و مدل و آرایش اعتراضات این چند روز یک راه رجوع به نهادهای امنیتی است؛ اما یک راه نیز تحلیل گونهشناسی و تبارشناسی و معناشناسی شعارهاست.
البته نشانههای دیگری نیز موید است؛ مثل دیدن رهبران و صحنهگردانان تجمعات یا بررسی سبک اقدامات آنها مثل آتش زدن روسری یا پرچم یا حمله به ماشین پلیس و امثالهم، ولی یک راه دیگر تحلیل گفتمان این تجمعات است که بهترین نماد آن، شعارهاست.
حجم شعارها و کثرت آنها روی چه موضوعاتی است؟ فهم این معنا برای تشخیص بسیاری از مناسبات و نسبت و تناسبات بین این واقعه و دیگر امور میتواند مفید و مؤثر باشد.
بیایید شعارها را ببینیم و مرور کنیم. پیشاپیش از اینکه این شعارها نقل میشود عذرخواهیم. شاید چارهای نباشد، زیرا صرف بیان اینکه عدهای شعارهای ساختارشکنانه دادند برای تحلیل دقیق معنای این ماجرا کافی نیست. باید کمی با دقت بیشتر به صحنه نگاه کرد:
«میجنگیم، میمیریم ایرانو پس میگیریم»؛ معنای شعار روشن است؛ آمدهایم برای خشونت و جنگ خیابانی. هدفمان گرفتن ایران است از چه کسی؟ احتمالا از حاکمیت. شعار روی محبت به ایران شکل گرفته و نشان میدهد کسانی این شعار را میدهند که ساختار نظام حاکمیت را کلا قبول ندارند و قائل به کنار زدن آن با جنگ هستند برای آنکه ایران در دستشان و تحت حاکمیتشان باشد.
«توپ تانک فشفشه، آخوند باید گم بشه»؛ این شعار نیز اشاره به استفاده از زور برای اخراج قشر روحانیت دارد. معنای این شعار نیز جدا کردن نهاد روحانیت از ارکان تأثیرگذاری اجتماعی و حاکمیتی است.
«مرگ بر دیکتاتور»؛ این شعار نشان میدهد که این جماعت حکومت را دیکتاتوری میدانند و با آن به مقابله برخاستهاند.
«زن، زندگی، آزادی»؛ این شعار به تندی شعارهای قبلی نیست. عناصر مورد توجه شعار ارزشهای زنانه است. اموری که یک دختر یا زن میپسندد و دوست دارد. این نکته مهمی است که اینبار هویتی زنانه برای انقلاب مورد توجه قرار میگیرد. این در سبک اقدامات متعدد در ژانر واحد نیز دیده میشد. در تجمعات قبلی براندازان نیز وجود داشت که زنان در آنجا میداندار اصلی بودند. یک دلیل مهم در این نکته آن است که هویت زنانه اساسا برای ایجاد قیام و حرکت و تحول مناسب است، اما مهمتر از آن اهمیتی است که جامعه ایرانی به نحو بسیار جدیتر از دیگر نقاط جهان به این مقوله میدهد.
قوت و کرامت زن در ایران بسیار بالاست؛ موفقیتهای او نیز چشمگیر بوده است و همینها باعث میشود که اگر بتوان او را به حرکت راضی کرد عملا جامعه را منفعل نسبت به او قرار خواهد داد بیش از دیگر جوامع. باید دقت کرد که احساس ظلم بر زنان مؤثرتر و جانگدازتر از ظلم بر مردان است.
از همین جهت است شعار «میکشم میکشم هر آنکه خواهرم کشت»؛ البته باید درباره این شعار این نکته را اضافه کنیم که اهمیت بحث مرگ مهسا امینی نیز چه اندازه به این حرکت کمک کرده است.