اقتصاد ۲۴- جدیدترین گزارش بانک مرکزی نشان میدهد که در این مرحله برای نخستین بار دو حراج هفتگی و موردی به طور همزمان انجام شد. در این مرحله مشابه۱۱ مرحله قبلی، موضع بانک مرکزی، تزریق نقدینگی در بازار بین بانکی بود. بنا بر آمارهای رسمی در مرحله مذکور حدود ۴۴/ ۳۴هزار میلیارد تومان منابع در قالب توافق بازخرید ریپو به بازار بین بانکی تزریق شد و میزان مداخله سیاستگذار در قالب تسهیلات قاعدهمند نیز حدود ۰۹/ ۱هزار میلیارد تومان بود.
با وجود اینکه تکرار رویه سیاستگذار در ۲ ماه اخیر (تزریق منابع در قالب عملیات ریپو در مجموع به میزان ۲۶۰هزار میلیارد تومان)؛ اما همچنان این سوال وجود دارد که چرا عطش تقاضا وجود دارد و نرخ سود بازار بین بانکی صعودی است؟
بنا بر آمارهای رسمی، نرخ سود بازار بین بانکی از چهارم شهریور ماه که نرخ سود برابر ۴/ ۱۸درصد بود؛ این شاخص در مسیری یکطرفه قرار گرفته به نحوی که در روزهای پایانی آبان به ۹/ ۲۰درصد رسید. کارشناسان اقتصادی بر این باورند که این موضوع میتواند ناشی از آن باشد که به دلیل شکلگرفتن فضای بیثباتی و نااطمینانی در سپهر اقتصاد کشور که عمدتا به نتیجه مذاکرات ایران در مساله برجام گره خورده؛ تقاضا برای گرفتن منابع از سوی بانکها و نیز انتظارات تورمی افزایشی است.
افزون بر این در مرحله آخر از اجرای عملیات حراج اوراق، به میزان ۳۲۰میلیارد تومان به بانکها و موسسات اعتباری غیربانکی و ۹۰میلیارد تومان در بازار سرمایه تامین مالی شد. به عبارت دیگر؛ در مرحله مذکور در مجموع ۴۱۰میلیارد تومان اوراق فروخته شد که نسبت به مرحله آخر ۷هزار و ۱۲۰میلیارد تومان کاهش داشته است.
به نظر میرسد که دولت جدید گزینه غیرتورمی حراج اوراق را به منظور پوشش کسری بودجه خود فعال کرده، اما اهتمام لازم را برای این موضوع به خرج نداده، به نحوی که بعد از وقفه نزدیک به ۲ماهه از تعطیلی اوراق در حالی که این امید میرفت که در هفته آخر دوباره رونق به اوراق برگردد و از این مکانیزم رفع ابهام صورت گرفته باشد، ولی در مرحله آخر اجرای حراج، شاهد رکود در این بازار هستیم.
این موضوع در حالی است که دولت قبل سقف میزان برداشت از تنخواه بانک مرکزی را پر کرده و دیگر نمیتواند از این محل تامین مالی کند. سوال مشخص این است که در حالی که تنها راه تامین مالی غیرتورمی کسری بودجه، استفاده از گزینه انتشار اوراق است؛ دولت برای پوشش کسری خود چه راهکاری را تا پایان سال در نظر دارد؟