به گزارش سرویس فرهنگی تابناک، تحولات اخیر ناشی از تجاوز نظامی ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به جمهوری اسلامی ایران ـ که با خسارات انسانی گسترده اعم از شهادت رهبر انقلاب، هزاران نفر از مردم در نقاط مختلف کشور و ۱۶۸ دانشآموز مدرسه «شجره طیبه» میناب همراه شد ـ صرفاً یک بحران امنیتی بشمار نمی آید، بلکه میتواند به نقطهای برای بازتعریف موازنه قدرت در منطقه تبدیل شود.
تجربه تاریخی نشان میدهد که بحرانهای بزرگ، در صورت برخورداری از راهبرد مناسب، میتوانند به فرصتهای راهبردی تبدیل شوند. در شرایط کنونی، مجموعهای از عوامل سیاسی در داخل آمریکا و اسرائیل، شکافهای فزاینده در روابط فراآتلانتیک و همچنین حساسیت بالای اقتصاد جهانی نسبت به امنیت انرژی، فضایی را ایجاد کرده است که جمهوری اسلامی ایران میتواند با بازتعریف قواعد بازی از آن بهرهبرداری کند. کلید این راهبرد، ترکیب هوشمندانه قدرت داخلی با ابزارهای اقتصادی و ژئوپلیتیکی، بهویژه در حوزه انرژی و ترانزیت، است.
تحولات اخیر نشان داده است که تقابل نظامی تنها یکی از ابعاد رقابت راهبردی در منطقه است. در کنار میدان نظامی، عرصههای اقتصادی، ژئوپلیتیکی و دیپلماتیک نیز نقش تعیینکنندهای در شکلدهی به نتایج نهایی دارند. در چنین شرایطی، هزینههای سنگین همراه هستند، اما در عین حال میتوانند نقطه آغاز تغییرات مهم در موازنه قدرت باشند. آنچه در چنین شرایطی اهمیت دارد، توانایی تبدیل فشارهای امنیتی به فرصتهای راهبردی است.
برای جمهوری اسلامی ایران، مهمترین مسیر بهرهبرداری از شرایط کنونی، تمرکز بر پیوند میان ژئوپلیتیک و اقتصاد است. تعریف یک پیوست اقتصادی پایدار برای سیاست منطقهای و استفاده هوشمندانه از ظرفیتهای انرژی، ترانزیت و سرمایهگذاری خارجی میتواند زمینهساز شکلگیری ترتیبات جدید همکاری و کاهش تنشهای تخریبی در آینده شود.
به بیان دیگر، اگر قواعد بازی بهدرستی بازتعریف شود، بحران کنونی میتواند به نقطهای برای تقویت موقعیت جمهوری اسلامی ایران در نظم منطقهای آینده تبدیل شود.
رضا عزیزیان؛ کارشناس ارشد روابط بینالملل