امام رضا (ع) با آگاهی از ابعاد بازی سیاسی مأمون، در برابر پیشنهاد ولایتعهدی، مقاومت کرده و تنها با تهدید به قتل آن را پذیرفتند. ایشان پس از پذیرش، در شرایطی بسیار پیچیده، استراتژی «حضور منتقدانه» را در پیش گرفتند.
جوان آنلاین: در یکی از حساسترین و پرتنشترین مقاطع تاریخ اسلام، امام رضا (ع) در قامت یک پیشوای الهی، عالم دینی و متفکر دانشمند، در برابر سیاستهای پیچیده خلافت عباسی و شخص مأمون، راهبردی هوشمندانه با عنوان «حضور منتقدانه» را برگزید. مأمون که برای مهار محبوبیت فزاینده علویان و کسب مشروعیت خلافت عباسی، امام را به اجبار به ولایتعهدی منصوب کرد، هرگز گمان نمیکرد که این تصمیم به بستری برای گسترش عقلانیت شیعی و افشای چهره واقعی خلافت تبدیل شود.
به گزارش تسنیم، امام رضا (ع) با بهرهگیری از ظرفیتهای گفتوگوی دینی و مناظرات علمی در بالاترین سطح، از منطق، وحی، فلسفه، و زبان ادیان مختلف برای تبیین حقانیت اهل بیت (ع) استفاده کرد. سفر تاریخی ایشان به خراسان و بیان حدیث «سلسلة الذهب» نقطه عطفی در گسترش فکری تشیع بود که پیام وحدت توحید و امامت را برای جهان اسلام به ارمغان آورد. آنگونه که پژوهشها و متون تاریخی نشان میدهند، امام رضا (ع) نهتنها در عرصه علم و کلام، بلکه در مهندسی نرمافزار مقاومت فکری و فرهنگی در برابر خلافت جور، نقشی بیبدیل ایفا کرد؛ نقشی که با شهادت مظلومانه ایشان به اوج رسید.
در این باب گفتوگویی با دکتر محسن افضلی، استاد دانشگاه و پژوهشگر تاریخ تشیع، با نگاهی تحلیلی به ابعاد فکری، اجتماعی و سیاسی زندگی امام رضا (ع) انجام شده.
با توجه به فضای سیاسی دوران امام رضا (ع)، بهویژه در عصر مأمون عباسی، شرایط اجتماعی و سیاسی چگونه بود و این شرایط چه تأثیری بر راهبردهای امام گذاشت؟