اقتصاد۲۴- همه شواهد و قرائن اینگونه حکم میکند که غرب در حال حرکت به سمت امنیتیکردن دوباره ایران در عرصه جامعه بینالمللی است و به نظر میرسد که ایران نیز در این میان انتخابش را صورت داده است و ترجیح داده در این رویارویی با غرب که طی ماههای اخیر حول محور جنگ اوکراین و برجام شکل گرفته است، در جبهه روسیه قرار بگیرد. البته نباید از تاثیر ناآرامیهای اخیر در ایران نیز بهعنوان یکی از زمینههای شدت یافتن رویکرد غرب علیه ایران، غافل شد.
شاید بتوان گفت که نقطه آغاز این رویکرد در خصوص ایران، از نقطهای بود که برجام وارد سرنوشت بیسرانجامی شد. دولت سیدابراهیم رئیسی زمانی پرونده برجام را به دست گرفت که مذاکراتی در دولت حسن روحانی برای احیای برجام صورت گرفته بود و آنطور که حسن روحانی در روزهای پایانی دولت خود مطرح کرد، این پرونده و این مذاکرات به مراحل خوبی رسیده بود و به قول حسن روحانی احیای برجام فقط به یک امضا نیاز داشت. ابراهیم رئیسی هم البته هرگز موضعی در مخالفت با احیای برجام اتخاذ نکرد، اما بهوضوح روند ورود دولت او به مذاکرات احیای برجام بسیار کند پیش رفت تا جایی که کشورهای غربی و آمریکا و حتی روسیه نیز در مقطعی زبان به انتقاد گشودند. سرانجام پس از وقفهای بیش از هفت ماه، مذاکرات احیای برجام در دولت رئیسی به ریاست علی باقریکنی که خود زمانی از منتقدان سرسخت برجام بود، آغاز شد. بهرغم تاکید رهبر انقلاب در پائیز سال ۱۴۰۰ مبنی بر آغاز گفتگوها و فرسایشی نشدن مذاکرات، این مذاکرات عملا روندی فرسایشی در پیش گرفت. به نظر میرسد که یکی از دلایل فرسایشی شدن مذاکرات، حرکت تیم مذاکرهکننده ایران به سمت آزمون و خطا و اتخاذ رویکردهایی نظیر جداکردن اروپا از آمریکا در مذاکرات بود که البته هیچکدام از این رویکردها نتیجهای در پی نداشت. در نهایت تیم مذاکرهکننده ایران به دنبال کردن همان رویه مذاکراتی معمول بازگشت. اما در این میان نزدیکی بیش از حد ایران به روسیه در مذاکرات موجب شد به محض وقوع درگیری در اوکراین، روسها به فکر استفاده از مذاکرات هستهای در بازیهای قدرت خود با آمریکا و اروپا مبادرت ورزند و بهنوعی برجام را گروگان خواستههای خود قرار دهند. این امر موجب شد که مذاکرات برجام برای مدت زمان حدود سه ماه به اغما فرو رود. در ادامه با ورود اتحادیه اروپا و ارائه یک پیشنویس نهایی به ایران و آمریکا بار دیگر امیدهایی برای احیای برجام زنده شد. ایران نظرات خود را اعلام کرد و ظاهرا بر همان خواستههای همیشگی، نظیر تضمین لغو تحریمها و بسته شدن پرونده تحقیقات آژانس اصرار ورزید، اما آمریکا و اروپا نیز این دو خواسته ایران را رد کردند. به این ترتیب برجام از دور مذاکرات فشرده و مکرر خارج شد و با توجه به پیشرفتهای هستهای ایران در این مدت، آمریکا و اروپا سعی میکنند که برنامه هستهای ایران را به عنوان تهدیدی برای نظام بینالملل تصویر کنند.
با ادامه این رویکرد از سوی اروپا و آمریکا تلاش این کشورها برای کامل کردن این پازل شدت بیشتری یافته است. هر چند در این میان، برخی سیاستهای راهبردی ایران نیز فرصتی فراهم کرد که اروپا و آمریکا فضای مانور بیشتری به دست آورند. در شرایطی که همه جهان غرب، علیه تجاوز روسیه به اوکراین متحد شده بودند و به جز معدودی از کشورها مثل چین، ونزوئلا و کوبا، تقریبا همه کشورهای جهان بهطور جزئی و کلی تجاوز روسیه به خاک اوکراین را محکوم میکردند، اخباری درباره همکاری دفاعی ایران و روسیه منتشر شد. آمریکاییها اعلام کردند که ایران به روسیه پهپادهای انتحاری داده و روسیه از این پهپادها در حمله به اوکراین استفاده میکند. رسانههای غربی، این خبر را در کنار اظهارات سیدابراهیم رئیسی که گفته بود: «روسیه در خصوص مسئله اوکراین پیشدستی کرد» قرار دادند و نتیجه گرفتند که ایران در خصوص بحران اوکراین در جانب روسیه ایستاده است. هر چند ایران از همان ابتدای جنگ اوکراین اعلام کرد که در این درگیری بیطرف است، اما به ناگاه خود را در میانه این بحران یافت. از یکسو مقامات وزارتخارجه مدام ارائه پهپاد از سوی ایران به روسیه را تکذیب میکردند و از سوی دیگر مقامات دولت اوکراین هر روز گزارشهایی خبری و تصویری درباره استفاده روسیه از پهپادهای شاهد ۱۳۶ ایران منتشر میکردند. کار، اما به همین جا ختم نشد و در قدم بعدی، ادعای فروش موشک از سوی ایران به روسیه مطرح شد. این روند تائید و تکذیبها ادامه داشت تا اینکه روز گذشته حسین امیرعبدللهیان برای اولین بار، مسئله فروش پهپاد از سوی ایران به روسیه را تائید، اما تاکید کرد که خبر فروش موشک به روسیه دروغ است.
امیر عبداللهیان گفت: «اظهارات آنها در مورد بخش موشکی کاملا غلط است، اما بخش پهپاد درست است. ما تعداد معدودی پهپاد ماههای قبل و پیش از جنگ اوکراین در اختیار روسیه قرار داده بودیم.»
وی با اشاره به موضع ایران در ارتباط با جنگ روسیه و اوکراین و با تاکید بر اینکه ما یک طرف جنگ در اوکراین نیستیم و این موضوع را به مقامات اوکراین نیز اعلام کردهایم، افزود: «به مقامات اوکراین تاکید کردهایم که اگر مستنداتی در مورد استفاده از پهپادهای ایرانی در جنگ اوکراین توسط روسیه وجود دارد در اختیار ما قرار بدهند. در همین چارچوب دو هفته پیش هیئت دفاعی ما برای بررسی این موضوع و برگزاری یک نشست مشترک با اوکراینیها به یک کشور اروپایی رفت، ولی در دقیقه ۹۰ طرف اوکراینی در جلسه حضور پیدا نکرد که علت آن نیز فشار آمریکا و برخی از کشورهای اروپایی به خصوص آلمان بود. آنها به طرف اوکراینی گفته بودند که ما میخواهیم ایران را به خاطر موضوع پهپادها تحریم کنیم و حالا شما میخواهید در یک نشست مشترک با ایرانیها حضور پیدا کنید و با آنها قهوه بخورید»!