اقتصاد۲۴- بررسی نقش نیروهای شهرداری تهران در آرام کردن اعتراضاتشهردار تهران در پاسخ به هممیهن: ما میدان ولیعصر را با اتوبوس نبستیم، راهها را باز کردیم
چندروز پیش فیلمی از جلسهای به «هممیهن» رسید که در آن تورج فرهادی، شهردار منطقه ۱۹ خطاب به عدهای صحبت میکند؛ جلسهای که دو هفته پس از هشدار، تعدادی از اعضای شورایشهر تهران درباره افزایش سرعت ساختوسازهای غیرقانونی در این منطقه هشدار دادند، برگزار شد، اما بخشی از سخنان او حاشیهساز شد. سخنانی درباره استفاده نیروهای شهرداری از لباسهای یگانویژه و ضدگلوله که موجب شد شائبههایی درباره حضور نیروهای شهرداری در اعتراضات خیابانی ایجاد شود. شهردار منطقه ۱۹ در این جلسه گفته بود: «در مقابله با ساختوسازهای غیرمجاز مماشاتی وجود نخواهد داشت. نگاه ما برای تخریب ساختوسازهای غیرمجاز اجرای کار در یک مرحله بود؛ اما نتوانستیم کار را در یک شب اجرا کنیم. ما در پنج گروه کاری تجهیزات و نیروهای شهرداری را تامین کردیم که کار یکشبه انجام شود؛ ولی تامین انتظامی انجام نشد و تاکنون در سه مرحله برخورد با ساختوسازهای غیرمجاز در سطح منطقه انجام شده است.» سخنان او، اما آنجا شبههبرانگیز شد که از استفاده نیروهای شهرداری از لباسهای یگانویژه حرف به میان آورد: «در شبهایی که این قبیل عملیات انجام میشد، حتی نیروهای روابط عمومی شهرداری منطقه و همه نیروهای شهرداری با لباسهای یگانویژه و ضدگلوله با ما همراه میشوند. یک سری لباسهای ضدگلوله، سپر و کلاهخود تهیه شده بود که ۶۰-۵۰ نفر با این لباسها برای عملیات تخریب میرفتند و دقیقا مثل جنگهای قدیمی و قرون وسطی درگیری میشد؛ با چوب حمله میکنند، بچهها مقاومت میکنند و چند نفر از همکاران ما مصدوم شدند. در همین عملیاتها از اسلحه یکی از همکاران نیروی انتظامی که مشغول تذکر دادن به برخی افراد سودجو برای ترک صحنه و اجرای عملیات بود، ناگهان تیری خارج شد که موجب آسیب دیدن خود این همکار نیروی انتظامی ما شد. ظرف روزهای گذشته افراد سودجو که تیمهایی را اجیر کردهاند، به ساختمان ناحیه ۳ منطقه تعرض کردند و با شکستن شیشههای ساختمان و پرتاب نارنجک دستی کوکتل مولوتف به این ساختمان آسیب رساندند.»
تورج فرهادی، شهردار منطقه ۱۹، اما حالا در گفتگو با هممیهن درباره واقعیت این ماجرا میگوید، کجا این حرف زده شده؟ داستان این نیست که بعضی رسانهها بازتاب دادهاند: «در یک نشست خبری، نحوه عملیات شهرداری منطقه ۱۹ را در مقابله با ساختوسازهای غیرمجاز توضیح میدادم و گفتم، مجبور شدیم برای نیروهای شهرداری لباسهایی مانند گاردویژه تهیه کنیم.»
چرا لباسهایی شبیه نیروهای گاردویژه برای نیروهای شهرداری تهیه شده است؟ تورج فرهادی در پاسخ به این سوال، از نیروهای انتظامی تشکر ویژه میکند و با گفتن خداقوت به آنها میگوید، عدهای از سازندگان فرصتطلب، پولدار و زمینخوارند: «این فرصتطلبان آدمهای خاص مثل اراذل و اوباش را استخدام میکنند تا دور زمینهایشان بایستند و با چوب، سنگ و حتی آهن به نیروهای شهرداری مقابله با ساختوسازهای غیرقانونی، حمله میکنند. تا کنون ۴۰-۳۰ نفر از ماموران شهرداری دچار آسیبهای جدی شدهاند. به همین دلیل برای آنها لباسهایی (کلاهخود و سپر) تهیه کردیم تا صدمه جانی نیروهای شهرداری را کاهش دهیم. هر روز و بدون استثنا یکی از نیروهای شهرداری راهی بیمارستان میشود.» او از این که حرفهایش تقطیع و منتشر شده، گلایه و تاکید میکند که داشتم توضیح میدادم چه اتفاقاتی در این تخریبها، واحد عملیات شهرداری را تهدید میکند و ما برای حفظ سلامت آنها تجهیزاتی تهیه کردهایم: «چنین برداشتی از حرفهای من اشتباه است. ما دنبال این هستیم که فرصتهای منطقه را مدیریت کنیم تا برای ساکنانش ارزشافزودهای به وجود آید.»
شهردار منطقه ۱۹ این را هم میگوید که این «فرصتطلبان» فکر کردند کار انقلاب و نظام تمام است: «آنها با خودشان گفتند: «تا دیر نشده منافع خودمان را برداریم!» برای همین دور پارک که محل تفرج مردم بوده، دیوار کشیدهاند. در هیچ دوره تاریخ چنین موضوع عجیبی ندیده و نخواندهایم. شاید بشود دور زمینهای کشاورزی دیوار کشید و با تغییر کاربری ساختوسازی در آن انجام داد، اما واقعا دور از ذهن است که یک نفر دور پارک را دیوار بکشد!»
ساختوسازهای عجیب و غریب این منطقه به همینجا ختم نمیشود. جلوی چشم شهرداری ۶۰۰ ساختمان طی همین چند روز که همه سرگرم اعتراضات اخیر بودند، قد کشیده است. تورج فرهادی در این باره میگوید، در ناحیه ۳ منطقه ۱۹ تقریبا حدود ۱۰ سال اخیر به محدوده شهر اضافه شده است: «۷۰ درصد این ناحیه زمینهای کشاورزی و اکثرا زمینهای اوقافی بوده است. کل ناحیه ۳ حدود ۷۶۰ هکتار است که حدود ۵۵۰ هکتار آن موقوفه مروی و بقیه آن موقوفه جراح تهرانی و مفرح و حدود ۸۰-۷۰ هکتار هم کورهپزخانه است. ۱۸۰ هکتار این محدوده پارک ایرانیان و مابقی فضای بازی است که طرح مشخصی هم ندارد تا مردم براساس آن طرح بسازند. موقوفه مروی که به «قمرالسلطنه» (از نوادگان فتحعلیشاه قاجار) به کشاورزان اهدا شده، یک مثال است. وقتی این زمینها به محدوده شهر اضافه شد، به فکر این افتادند که این زمینها را تقسیم و بدون مجوز و تفکیکی واگذار کنند. دور زمینهایی که فروخته شده هم دیوارکشی نشده بود. در حال حاضر خریداران نمیتوانند زمینهای خود را بسازند، چون باید ماده ۱۰۱ تفکیک را مراعات کنند و طبق ضوابط مصوب شورایعالی شهرسازی و معماری، با ورود این زمینها از حریم به شهر باید ۷۰-۳۰ (جهت تامین سرانهها ۷۰ درصد زمین به شهرداری واگذار میشود) آن رعایت شود. باید ذخیره نوسازی و سهم موقوفه را هم بدهند. یعنی افرادی که زمینها را خریدهاند هیچ مدرکی دستشان نیست؛ بنابراین بیشترشان ترجیح میدهند این زمینها را بهصورت غیرقانونی ساخته و حقوق مکتسبهای را بهوجود آورند. از سوی دیگر افرادی هستند که زمینهای بزرگ را خریداری کرده و امروز به هر طریقی مثل لابی، زور، رابطه و ضرب تلاش میکنند رانت بیشتری برای خود ایجاد کنند.»
باوجود اینکه شهردار منطقه ۱۹، استفاده از نیروهای شهرداری را برای برخورد با معترضان و پوشیدن لباس یگانویژه را برای این ماموریت رد میکند، همچنان بین تعدادی از شهروندان و کاربران شبکههای اجتماعی دراینباره شک وجود دارد. با این حال، اما از شهردار تهران تا اعضای شورای شهر تهران، در گفتگو با هممیهن، رفتن نیروهای شهرداری به کمک نیروهای امنیتی را تایید نمیکنند.
یک سوال، اما سر جای خودش است؛ اینکه براساس قانون یا آییننامههای داخلی، آیا شهرداری میتواند نیروهای خود را برای کاهش تنش و مقابله با اعتراضات گسترده در اختیار نهادهای امنیتی قرار دهد؟ و آیا شهرداری در بیش از ۵۰ روز اعتراضات سراسری، کمکی به نیروهای انتظامی کرده است؟ علیرضا زاکانی، شهردار تهران در این باره به هممیهن میگوید، وظایف شهرداری مشخص و معلوم است: «بیشترین زحمت را پاکبانان برای تمیز کردن شهر و خدمات شهری بهویژه آتشنشانی برای صدماتی که آشوبگران به شهر زده بودند، کشیدند. وظیفه ما معلوم است و وظایفمان را بدون هیاهو انجام دادیم. هیچ علاقهای نداشتیم که پروپاگاندا کنیم. امیدواریم اینکار انجامشده، مورد قبول خدا قرار گیرد.»
موضوع دیگر، فیلمهایی است که از روزهای اول اعتراضات در تهران منتشر شده؛ فیلمهایی که در آنها صف اتوبوسهای شرکتواحد برای بستن میدانهایی مانند ولیعصر (عج) مشخص است. شهردار تهران در این باره هم میگوید شهرداری هیچوقت اتوبوسها را برای بستن میدانها استفاده نکرده است: «ما دنبال این هستیم که راهها را باز کنیم تا ترافیکی ایجاد نشود، آن وقت شما میگویید اتوبوسها را گذاشتیم تا راه را ببندیم؟»
نیروهای امنیتی نیازی به شهرداری ندارند
شهرداری تهران از لحاظ قانونی میتواند به نیروهای امنیتی کمک کند؟ محمد آقامیری، عضو شورایشهر تهران در پاسخ به این سوال میگوید: «نیروی انتظامی نیازی به کمک شهرداری ندارد.»
او در واکنش به این گفته که سولههای مترو برای استراحتگاه در اختیار نیروهای امنیتی قرار گرفته است هم میگوید: «بعید است چنین اتفاقی رخ داده باشد.»، اما اگر چنین اتفاقی رخ داده باشد، باید شورایشهر تهران از آن خبر داشته باشد و نیازی به مصوبه پارلمان شهری پایتخت دارد یا خیر؟ محمد آقامیری در این باره میگوید، ضرورتی ندارد شورایشهر در جریان این موضوع باشد: «تعامل بینخدماتی در سطح شهر تهران از گذشته وجود داشته و هنوز هم این تعامل وجود دارد. مدیریت شهری برای مقابله با ساختوسازهای غیرقانونی از نیروهای انتظامی کمک میگیرد. در سیل، زلزله و دیگر حوادث طبیعی هم این تعامل وجود داشته است و این تعامل قانون مشخصی ندارد. اما مسئله این است که نیروهای امنیتی نیازی به کمک شهرداری و نیروهای آن ندارند.»