اقتصاد۲۴– تورم همواره یکی از مهمترین دلایل افزایش قیمت در بازارهای دارایی است. این مساله به حدی در میان اقتصاددانها و متخصصان حوزه مالی بدیهی انگاشته میشود که نمیتوان حتی فکر کرد که تورم بهعنوان یک پدیده پولی راهی به جز تغییر نرخ برابری ارزها، رشد قیمت در کامودیتیها و افزایش ارزش تحلیلی سهام را به دنبال داشته باشد. با این حال به نظر میرسد که وجود یک عامل کلیدی در این رابطه میتواند کل همبستگی یادشده را در بازههای زمانی کوتاهمدت به خطر بیندازد.
بررسیها حکایت از آن دارد که هنگام افزایش ترس در بازارهای پر ریسکی نظیر سهام ممکن است قیمتها به سبب ریسکهای گوناگون از حرکت در روند صعودی باز ایستند و خود را با تاخیر زیاد با شرایط تورمی وفق بدهند. این دقیقا وضعیتی است که بورس تهران به آن دچار شده؛ بازاری که به سبب ریسکهای متعددی نظیر ریسکهای قانونی و رکود جهانی از حرکت صعودی باز مانده است. این گزاره به آن معناست که تنها با تکیه بر تورم نمیتوان توصیه به خرید در این بازار داشت.
بررسی معاملات بازار سهام در بازه بلندمدت نشان میدهد که طی دهههای گذشته قیمتها در این بازار همبستگی بالایی با تورم داشتهاند. همین امر سببشده تا بسیاری از سرمایهگذاران به محض افزایش تورم و انتظارات تورمی در جامعه خود را برای رفتن به دورهای از رونق تورمی در بازار سهام آماده کنند، با اینحال همانطور که در علم آمار معروف است وجود همبستگی همیشه به معنی اثبات علیت نیست. بر این اساس اگر فرض را بر این بگذاریم که تغییر یک عامل مهم از عواملی که در دورههای قبلی سبب رونق بازار سهامی شده میتواند اینبار آن را به تاخیر بیندازد، بیراه نگفتهایم.
بازار سهام در حالی روزهای جاری را سپری میکند که خطر افزایش رکود در اقتصادهای بینالمللی کاهش قیمتها در بازار کامودیتی را بیش از پیش محتمل کرده است؛ این در حالی است که در دوره سهساله سالهای ۹۷ تا ۹۹ تورم داخلی با رشد آهسته و پیوسته قیمتهای جهانی همزمان شده بود. همین امر سبب شد تا در این سالها شاخص سهام افزایش بیش از ۲۰ برابری داشته باشد. حالا همان تجربه خوب موجبشده تا بسیاری فکر کنند افزایش آهنگ تورم و رکوردشکنی تورم نقطه به نقطه میتواند رونقی چشمگیر را به بازار سهام هدیه کند. این در حالی است که بهنظر میرسد دلیل واکنش نشانندادن مردم به تورم در تابلوهای بازار سهام که با تصور افراد خوشبین در بازار سرمایه همسو نیست.
با توجه به اینکه ریسکهای فراوان موجود در اقتصاد باتجربه بد بازار سهام در سالهای قبل همراه شده و بیم تغییر شرایط در بازارهای جهانی وجود دارد، طبیعی است که صرفا به اعداد و ارقام کنونی اکتفا نشود و بسیاری از سرمایهگذاران ارقام تورم را تنها پایه و اساس تصمیمگیری خود ندانند. بهنظر میرسد سکون بازار سهام در شرایط کنونی را یا باید با رشد قابلتوجه آن در سالهای قبل توجیه کرد یا همان عدمرغبت به سرمایهگذاری در یک بازار پر ریسک. دلیل این اتفاق هرچه که باشد بهنظر میرسد که اینبار واکنش قیمتها در این بازار عامل تورم به تعویق افتاده است.
شاخصکل بورس اوراقبهادار تهران در جریان دادوستدهای دیروز با کاهش ۶۶/ ۰درصدی مواجه شد و تا سطح یکمیلیون و ۴۶۳واحدی عقبنشینی کرد، درحالیکه افزایش تحرک متقاضیان در نخستین روز معاملاتی مرداد ۱۴۰۱ موجبات رشد نماگر اصلی را فراهم کرده بود اما برخلاف انتظارات در روز یکشنبه بهطور مجدد عرضهکنندگان نسبت به خریداران سهام پیشیگرفتند. بازگشت مثبت پالایشیها به گردونه معاملات پس از برگزاری مجامع و ارائه گزارشهای مطلوب هم نتوانست مانع از ریزش بیشتر نماگر اصلی بازار سهام شود و در نهایت با تشکیل صفهای فروش در نمادهای ریالی و دلاری بازار، اغلب نماگرها با افت ارزش خود همراه شدند؛ این در حالی است که پالایشیها نیز از موج شکلگرفته ریزشی بورس تهران در امان نماندند و با مقداری افت از سقف مثبت روزانه بهکار خود پایان دادند.
درحالیکه بهطور سنتی پس از برگزاری مجامع و ارائه عملکرد مطلوب شرکتها برای مدتی بورسبازان با استقبال خرید سهام شرکتها همراه میشدند و حمایت از سهمهایی که وضعیت مالی مطلوبتری نسبت به سایرین داشتند را در دستور کار معاملاتی خود قرار میدادند، اما امسال تا حدودی در اینخصوص سنتشکنی کردند. حالا برخی از سرمایهگذاران ذخیره سود را در اولویت قرار میدهند و خروج پول همچنان ادامه دارد. منتها این جریان مختص به صنعت و یا گروه خاصی نیست بلکه کلیت بازار با چنین استراتژی همراه شدهاند. چرایی این موضوع به هراس سرمایهگذاران بازمیگردد؛ جاییکه عدماطمینان از روند آتی، ریزش دومینویی قیمت سهام صنایع و شرکتهای مختلف را در پی دارد.