گروه اندیشه: دکتر رضا موسایی پژوهشگر اقتصاد و توسعه در روزنامه شرق یادداشتی نوشته با عنوان «توسعه از جامعه آغاز میشود». او در این یادداشت به این سوال مهم می پردازد که در پناه برنامه های توسعه چرا چین ثروتمند شد اما هند ثروتمند نشد؟ این یادداشت را در ادامه می خوانید:
****
در ادبیات توسعه، معمولا موفقیت اقتصادی چین و عقبماندگی نسبی هند با تفاوت زمان آغاز اصلاحات اقتصادی توضیح داده میشود. چین از سال ۱۹۷۸ و هند از اوایل دهه ۱۹۹۰ مسیر آزادسازی اقتصادی را در پیش گرفتند و ازهمینرو، بسیاری شکاف توسعهای دو کشور را نتیجه این اختلاف زمانی میدانند. با این حال، دیوید اوکس در مقاله «چرا چین ثروتمند شد و هند نه؟» استدلال میکند ریشه این شکاف را باید بسیار پیشتر و در تحولات اجتماعی و نهادی دو کشور جستوجو کرد.
شکافی که از اقتصاد آغاز نشد
درس سیاستی
برای کشورهای در حال توسعه، مهمترین درس این تجربه آن است که رشد اقتصادی پایدار صرفا از مسیر سرمایهگذاری، تجارت یا اصلاحات بازار حاصل نمیشود. آنچه توسعه را پایدار میکند، وجود ظرفیتهای اجتماعی و نهادی است که امکان بهرهبرداری از فرصتهای اقتصادی را فراهم میکند. تجربه چین و هند یادآور میشود عدالت اجتماعی، انسجام جامعه و توان حکمرانی را باید بخشی از زیرساخت توسعه دانست؛ زیرساختی که بدون آن، حتی موفقترین برنامههای اقتصادی نیز ممکن است به نتایجی محدود و ناپایدار منجر شوند.
۲۱۶۲۱۶