بررسی مدلهای ذهنی بازیگران در بازار سرمایه ایران طی سالهای اخیر نشان میدهد که بهخوبی میتوان نظریه چشمانداز و نظریه وابستگی به مسیر را در واکاوی وضعیت بازار یادشده نشان داد. بررسیها نشان میدهد، از مردادماه سال۹۹ به بعد، بهخوبی میتوان از بینشی که این نظریهها ارائه میدهند، بهره برد.
اقتصاد۲۴- ما در این گزارش، با استفاده از این دو نظریه نشان میدهیم که چگونه تجربه تلخ مرداد ۹۹ باعث خروج نزدیک به ۱۵۰هزار میلیارد تومان از بازار سرمایه در دوسال اخیر شده است. براساس یافتههای نظریه چشمانداز که نخستین بار از سوی دنیل کانمن و آموس تورسکی ارائه شد، هنگامی که فردی دچار یکواحد زیان میشود، میزان هیجان منفی که تجربه میکند، دوبرابر هیجان مثبتی است که هنگام کسب یکواحد سود در ذهن او ایجاد میشود.
تجربه تلخ سرمایهگذاران از مرداد ۹۹ با دوبرابر ارزش ذهنی منفیتر در نظر گرفته شده و وابستگی به مسیر بر مبنای ترس سرمایهگذاران از تکرار آن وضعیت، باعث ریسکگریزتر شدن آنها در ورود مجدد به بازار سهام شده است.