اقتصاد۲۴- این روزها برخی سخن از مرگ برجام میگویند و برخی آن را به مریضی رو به مرگ تشبیه میکنند، اما اگر نگوییم برجام دچار مرگ قطعی شده که نمیتوان گفت، چون هنوز طبق قطعنامه ۲۲۳۱ شورای امنیت سازمان ملل، برجام جاری است، عملا تقریبا هیچ بند مهمی از آن اجرایی نمیشود چه در طرف اروپا و آمریکا که باید تحریمهای گفته شده در برجام را متوقف میکردند که نکردند و چه در طرف ایران که باید به تعهدات هستهای خود عمل میکرد که به تبع بدعهدی غرب از این تعهدات خود سر باز زد. با این حال مقصر این وضعیت چه کسی یا کسانی هستند؟
اگرچه آمریکاییها با خروجشان از برجام در اردیبهشت ۱۳۹۷ و تنها دو سال و نیم پس از آغاز اجرای برجام، شوک بزرگی به این توافق مهم وارد کردند و باعث شدند انتفاع ایران از مزایای اقتصادی برجام تا حد زیادی از بین برود، اما امروز پس از گذشت بیش از ۴ سال و نیم از آن روز نمیتوان همه تقصیر شکست برجام را بر گردن آمریکا نهاد. هرچند ترامپ با بازگرداندن همه تحریمهای لغو یا متوقف شده در برجام ضربه کاری اولیه را زد، اما به نظر میرسد روندی را که پس از روی کار آمدن بایدن در کاخ سفید و با مذاکرات احیای برجام آغاز شده بود، اروپاییها برهم زده و آنها نیز جزو متهمان اصلی ایجاد چنین وضعیت رو به موتی برای برجام هستند.
جوزف بورل مسئول سیاست خارجی اتحادیه اروپا به تازگی مدعی شده هیچ پیشرفتی را در مسیر موفقیت در توافق هستهای پیشبینی نمیکند و فکر نمیکند دیگر برجام قابل احیا باشد. وی در توضیح چنین تحلیلی تصریح کرد: انتظارات برای دستیابی به توافق هستهای به دلیل مخالفت «فرانسه» و «آلمان» به صفر رسیده است.
چنین اعترافی نشان از یک توطئه وسوءقصد بزرگ علیه برجام در برلین و پاریس دارد، جایی که این دو کشور ضمن گروگان گرفتن منافع بقیه کشورهای اروپایی و صرفا بر اساس منافع خودشان و حتی جناحشان تصمیم گرفتند تا به بهانههایی از جمله حقوق بشر و جنگ اوکراین زیر میز مذاکرات بزنند و هر گونه راهی برای از سرگیری گفتگوهای احیای برجام را که برای اروپا ارزشهای حیثیتی، امنیتی و اقتصادی داشت، ببندند.
این را میدانیم که اروپاییها سازمان گرا و فرایند گرا هستند و سعی میکنند با ایجاد اجماع بین المللی و استفاده ابزاری از سازمانها و نهادهای بین المللی کار و هدف خود را پیش ببرند درست در مقابل آمریکا که البته عمدتا زور را ابزار اصلی خود برای پیشبرد اهدافش میداند و در این مسیر حاضر به قربانی کردن نهادها و توافقات بین المللی نیز هست.
همین برجام نمونهای از این سیاست به شمار میرود به همین دلیل هم وقتی آمریکا از برجام خارج شد و حتی زیر بار گزارشهای پانزده گانه آژانس بین المللی انرژی اتمی نرفت این اروپا بود که با پایبند نشان دادن خود به برجام و بر اساس گزارشهای آژانس برجام را حفظ کرد. حتی در ماههای اخیر و با وجود کارشکنی آلمان و فرانسه، این جوزف بورل بود که پرانگیزهترین فرد در اروپا برای احیای برجام به شمار میرفت و در کنار خواست ایران برای بازگشت همه طرفها به برجام توانست مذاکرات را به نقاط مطلوبی برساند.
بیشتر بخوانید: چشمها دوخته به استراسبورگ؛ آغاز فصل پرتنش روابط ایران و اروپا!