اقتصاد۲۴ – پیرو گزارش دیروز «شرق» که عنوان شده بود اثربخش بودن سفر گروسی به تهران در بازگشت او به وین و مواضعش در مقر آژانس بینالمللی انرژی اتمی روشن میشود، به فاصله ساعاتی پس از بازگشت مدیرکل به وین شاهد برگزاری یک نشست خبری برای بررسی نتایج این سفر به تهران و دیدار و گفتگوهای گروسی با مقامات تهران بودیم. در مجموعه اگر چه لحن مدیرکل بر خلاف گزارش هفته پیش آژانس بینالمللی انرژی اتمی در رابطه با فعالیتهای هستهای ایران مثبت و سازنده بود و حتی از توافقاتی با تهران گفت، اما تکذیبیه دیروز یکشنبه در خصوص بخشی از ادعاهی گروسی سبب شد تا برخی خوش بینیها روی واقعیت به خود نگیرند.
حال چنین به نظر میرسد که تضاد برداشت جمهوری اسلامی ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی از نتایج سفر گروسی به تهران درگیر جنگ روایتهایی شده است که میتواند مشابه با مذاکرات هستهای عملاً به تداوم و تشدید بحران منجر شود. چرا که در گفتگوهای وین نیز نبرد روایتهای تمام عیاری بین غرب و تهران در جریان بود که نهایتاً وضعیت را به نقطه فعلی کشاند.
در پایان سفر ۲ روزه رافائل گروسی مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی به تهران و دیدار و مذاکره با مقامات عالیرتبه کشورمان، سازمان انرژی اتمی ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی، بعداظهر روز شنبه بیانیه مشترک همکاریها صادر کردند.
متن این بیانیه به شرح زیر است:
بیانیه مشترک سازمان انرژی اتمی ایران (AEOI) و آژانس بینالمللی انرژی اتمی (IAEA) به تاریخ ۴ مارس ۲۰۲۳ (۱۳ اسفند ۱۴۰۱) تهران
مدیرکل آژانس بین المللی انرژی اتمی آقای رافائل گروسی در تاریخ سوم و چهارم مارس ۲۰۲۳ (۱۲ و ۱۳ اسفند ۱۴۰۱) از جمهوری اسلامی ایران بازدید کرد. وی در این سفر با جناب آقای دکتر ابراهیم رئیسی، رئیس جمهوری اسلامی ایران و جناب آقای دکتر حسین امیرعبداللهیان، وزیر امور خارجه و جناب آقای مهندس محمد اسلامی، معاون رئیس جمهور و رئیس سازمان انرژی اتمی ایران دیدار و گفتگو کرد. این نشستهای سطح بالا به اهمیت برداشتن گامهایی به منظور تسهیل همکاریهای گستردهتر جهت تسریع در حل مسائل پادمانی باقیمانده به نحو مقتضی، پرداخت. دو طرف اعتقاد دارند که چنین تعاملات مثبتی میتواند راه را برای توافقهای گستردهتر بین دولتهای عضو هموار کند.
سازمان انرژی اتمی ایران و آژانس بینالمللی انرژی اتمی در خصوص موارد زیر به توافق رسیدند:
تعاملات بین آژانس بینالمللی انرژی اتمی و ایران با روحیه همکاری و با رعایت کامل صلاحیتهای آژانس و حقوق و تعهدات جمهوری اسلامی ایران بر اساس موافقتنامههای جامع پادمانی صورت خواهد پذیرفت. در خصوص مسائل پادمانی باقیمانده مربوط به سه مکان، ایران آمادگی خود را برای ادامه همکاری و ارائه اطلاعات و دسترسی بیشتر به منظور رسیدگی به مسائل پادمانی باقیمانده اعلام کرد. ایران به صورت داوطلبانه به آژانس اجازه میدهد تا چنانچه مقتضی باشد فعالیتهای راستی آزمایی و نظارت بیشتر را اجرا کند. روش اجرای آن طی یک نشست فنی که بزودی در تهران برگزار میشود، بین دو طرف مورد توافق قرار خواهد گرفت.
پس از صدور این بیانیه مشترک، گروسی در واپسین ساعات روز شنبه تهران را به مقصد وین ترک کرد و همان شب مدیرکل آژانس بینالمللی انرژی اتمی طی یک کنفرانس خبری در وین به ارزیابی سفر خود به ایران پرداخت. در این کنفرانس خبری، گروسی پیرامون خروجی سفرش به ایران گفت: «این بازدید مهمی برای من بود. فرصتی برای گفتگو با رئیسجمهور و وزیر خارجه ایران پیدا کردم.» مدیر کل در ادامه به این مهم نیز اشاره داشت که آژانس انرژی اتمی توانسته است یافتههای غیرمنتظرهای درخصوص حدود غنیسازی در ایران به دست آورد. این دیپلمات در این باره تصریح کرد: «تلاش کردم تا همه چیز را به مسیر خود بازگردانم. بیانیه مشترک ما به این مسئله رسیدگی میکند.»
البته گروسی در بخش دیگر از کنفرانس خبری خود عنوان کرد که آژانس اتمی در تلاش بوده تا شفافسازیهایی درخصوص برخی سایتها در ایران دریافت کند. وی با اشاره مجدد به دیدار با سیدابراهیم رئیسی گفت: «زمانی که با رئیسجمهور ایران گفتگو دارم، درخصوص جزئیات فنی سایتهای اعلامنشده گفتگو نمیکنیم، بلکه درباره همکاریهایمان و اینکه زمان آن رسیده که نتیجهای حاصل شود به صحبت میپردازیم.»
مدیر کل آژانس در ادامه روی این نکته مانور داد که «ما باید اطمینان حاصل کنیم که توانایی لازم برای بازرسی از سایتها را دراختیار داشته باشیم. آنچه که مهم است این است که بتوانیم حساب هر گرم مواد غنیسازی شده را داشته باشیم و این محور تبادل نظرات ما بوده است. ما درخصوص شماری از اقدامات ملموس ازجمله دسترسی به اطلاعات و برخی مکانها به توافق رسیدیم.
وی افزود: ما به زودی دیدارهای فنی با ایران خواهیم داشت.» همچنین خبرگزاری رویترز گزارش داد که گروسی در وین در پاسخ به سوالی مبنی بر این که آیا «تمامی تجهیزات نظارتی» دوباره نصب خواهد شد که در تابستان گذشته و به دنبال اقدامات متقابل ایران پس از صدور قطعنامه ضدایرانی در نشست پیشین شورای حکام غیرفعال شده بود، گفت: «بله.» اگرچه به گفته او، این اقدام در برخی محلها انجام خواهد شد. رویترز همچنین نوشت: «گروسی در پاسخ به این که گفتگوهای بعدی آژانس با مقامات ایران درباره تعیین جزئیات اقدامات پیش رو چه زمانی انجام خواهد شد، تاکید کرد: «خیلی خیلی زود.»
وی در پاسخ به اینکه در نشست شورای حکام قطع نامهای علیه ایران صادر میشود یا نه؟ عنوان داشت که «جواب این پرسش نزد کشورهای عضو شورای حکام است و آنها تصمیم میگیرند که این کار را انجام دهند یا خیر.» گروسی به ضرورت غنیسازی ۶۰ درصد در ایران هم پرداخت و در این باره بیان کرد: «لزومی ندارد که آنها (ایران) به من توضیحی بدهند که چرا در سطح ۶۰درصد غنیسازی میکنند. چیزی که مهم است ما باید بتوانیم راستیآزمایی کنیم که چگونه این کار را انجام میدهند. آنها میزانی که میخواهند غنیسازی کنند اعلام میکنند و ما نظارت میکنیم.»
مدیر کل در بخش مهمی از نشست خبری وین به جزئیات برنامه همکاری پیش رو میان ایران و آژانس پرداخت و در این رابطه توضیحاتی ارائه داد. گروسی گفت: «ما بر برخی از اقدامات قطعی موافقت کردیم که شامل برخی دسترسیها میشود و ما در مورد ارزیابیها و نتایجمان گزارش خواهیم داشت. برخی دیدارهای فنی را خیلی زود آغاز میکنیم. اگر میخواهید که به شما بگویم که مثلا فلان روز و فلان ساعت به مریوان یا توغوزآباد میرویم، نمیتوانم به شما بگویم. اما میتوانم بگویم که ما توافق کردیم برخی دسترسیها به مکانها، افراد و تجهیزات داشتهباشیم.»